Διδακτορική
διατριβή στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
«Η πρώτη κανονική
στοά της Ζακύνθου θα φέρει την ονομασία "Φιλανθρωπία" - "Filantropia"
και θα ιδρυθεί από το γνωστό Γάλλο αστρονόμο, φυσικό, μέλος της Γαλλικής
Ακαδημίας Επιστημών Cassini de Thury César - Francois (1714-1784) που
προερχόταν από τη γαλλική στοά "La Philosophie".
Τις περισσότερες
από τις κυριολεκτικά πενιχρές πληροφορίες που έχουμε για αυτήν τις αντλούμε από
τα Πρακτικά της εναρκτήριας συνεδρίασης της στοάς "Αναγεννηθείς
Φοίνιξ" την οποία θα ιδρύσει ο Ρώμας στη Ζάκυνθο το 1815.
Στα Πρακτικά αυτά,
ο Cassini αναφέρεται από το Ρώμα ως Μεγάλος Επιθεωρητής του Σκωτικού Δόγματος,
τονίζεται όμως σαφώς ότι η στοά που αυτός ίδρυσε ουδέποτε αναγνωρίστηκε από τις
σκωτικές τεκτονικές αρχές.
[...] ως γνωστό,
από το Μάιο του 1810 και εξής, η Ζάκυνθος ζει στον έναν πραγματικό "μήνα
του μέλητος" με τους νέους κυρίαρχους της, τους Άγγλους:
Οι τοπικές αρχές
συνεστιάζοντο με ιδιαίτερη λαμπρότητα με τους Βρετανούς αξιωματούχους,
αυτόχθονες και ετερόχθονες συνεόρταζαν την προαγωγή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη σε
Ταγματάρχη του αγγλικού στρατού, ο κουρσάρος Νικόλας Κεφάλας αγωνιζόταν να
στήσει την αγγλική σημαία στους Παξούς, που ήταν το τελευταίο γαλλικό οχυρό της
περιοχής.
Στις 30 Σεπτεμβρίου
μάλιστα, η κυβέρνηση Ζακύνθου ανακήρυξε με προκήρυξη της την 3η Οκτωβρίου
(επέτειο της μεταβίβασης του νησιού στην αγγλική κυριαρχία) σε επίσημη
"εθνική γιορτή" .
Η αγγλική πολιτική
[...] δε θα πρέπει να είναι εντελώς ξένη με την "εξάπλωση" του έργου
της "Φιλανθρωπία" στην ευρύτερη επτανησιακή επικράτεια.
[...] η ζακυνθινή
στοά θα αναδεικνυόταν σε ένα πρώτου μεγέθους όργανο εξάπλωσης του τεκτονισμού.
[...] στη Ζάκυνθο
λειτουργούσε από το 1810 τουλάχιστον άλλη μια στοά: η "Ένωση", όπου,
θα μυηθεί και ο εκ των συνιδρυτών της Φιλικής Εταιρείας Εμμανουήλ Ξάνθος.
[...]
Ο ίδιος ο όρκος του
Ρώμα, σχέδιο του οποίου συγκαταλέγεται στα κατάλοιπα του Αρχείου του, αφήνει να
εννοηθεί ότι ο Επτανήσιος τέκτονας αντιλαμβανόταν τη Φιλική Εταιρεία μάλλον ως
"εθνική προέκταση" του φιλοσοφικού έργου του τεκτονισμού:
"Ορκίζομαι και
ομνύω εις την τιμήν μου, κατ' έμπροσθεν του υπέρτατου Όντος, ότι να μην
φανερώσω ουδενός το μυστικόν της Φιλικής Εταιρείας των Ελευσίνιων (...)".
[...]
Η αγγλική
διπλωματία θα μεταστραφεί υπέρ του ελληνικού αγώνα και ο Κάννινγκ θα
αντικαταστήσει το Μαίτλαντ με τον Φρειδερίκο Άνταμ, κι ο Ρώμας θα μπορέσει να
επιστρέψει στα Επτάνησα όπου και θα ξαναναλάβει Μεγάλος Διδάσκαλος του ντόπιου
τεκτονισμού, αλλά και θα ιδρύσει την "Επιτροπή Αγώνος" συνεργαζόμενος
για την ευόδωση των σκοπών της με τους ισχυρότερους τέκτονες της περιοχής. Η εν
λόγω επιτροπή φαίνεται πως συνδεόταν με τις επίσημες αγγλικές αρχές, πράγμα που
σημαίνει ότι η δράση της λάμβανε υπ' όψη και τα αγγλικά συμφέροντα.»
EVELINE DURIE,
" O EΠΤΑΝΗΣΙΑΚΟΣ ΜΥΣΤΙΚΟΣ ΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΤΗΣ
ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ, (μέσα του 18ου αι. -1830)", 1999
Διδακτορική
διατριβή στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
[Η διατριβή
πραγματεύεται το μυστικό εταιρισμό στα Επτάνησα πριν και κατά την επανάσταση
του 1821 με βάση αρχειακό υλικό που βρίσκεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της
Γαλλίας στο Παρίσι, για τη δράση του επτανησιακού τεκτονισμού.
Τα Επτάνησα υπήρξαν
από το 18ο αι. τεκτονικό κέντρο και, στη συνέχεια, κέντρο της δράσης της
Φιλικής Εταιρείας. Μέχρι σήμερα όμως, είναι πολλές οι ιστορικές πτυχές του
επτανησιακού μυστικού εταιρισμού που παραμένουν είτε αδιευκρίνιστες είτε στο
ημίφως της γνώσης. Πολλές από αυτές παρουσιάζονται και αναλύονται σε αυτή τη
διατριβή που θα πρέπει να εκδοθεί, 18 χρόνια μετά την εκπόνησή της!
