Arnaud Beltrame – Ο ήρωας γάλλος αστυνομικός που έδωσε τη ζωή του για να σώσει τους ομήρους ήταν αδελφός

ο Arnaud Beltrame είχε μυηθεί στις τάξεις της το 2008 στη Στοά Respectable Lodge Jerame Bonaparte και στο βαθμό του διδασκάλου το 2012.

Συμμετοχή της ΜΣτΑΑΣΤ στην δεύτερη ετήσια εκδήλωση των Initiatory Encounters

Ιδιαίτερα ευχαριστημένη επέστρεψε η αντιπροσωπεία μας, της Μεγάλης Στοάς του Αρχαίου και Αποδεδεγμένου Σκωτικού Τύπου Ελλάδος, από την συμμετοχή της και στην δεύτερη ετήσια εκδήλωση των «Initiatory Encounters», που εφέτος έλαβε χώρα στην Λιουμπλιάνα της Σλοβενίας στο διήμερο 3 και 4 Μαρτίου .

Ο Μεγάλος Διδάσκαλος της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος του Αρχαίου και Αποδεδεγμένου Σκωτικού Τύπου αδ. Παναγιώτης Θαλάσσης μιλάει για όλους και όλα σε μια εφ' όλης της ύλης συνέντευξη

Σήμερα έχουμε τη τιμή και τη χαρά να σας παρουσιάσουμε τη συνέντευξη που έδωσε στο Ελληνικό Πρακτορείο Τεκτονικών Ειδήσεων ο Μεγάλος Διδάσκαλος της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος του Αρχαίου Αποδεδεγμένου Σκωτικού Τύπου αδ. Παναγιώτης Θαλάσσης.

Δελτίου Τύπου της Μεγάλης Στοάς του ΑΑΣΤ – Αντιπροσωπεία της Μεγάλης Στοάς στη Σερβία

....αντιπροσωπεία της Μεγάλης Στοάς του Αρχαίου και Αποδεδεγμένου Σκωτικού Τύπου Ελλάδος με επικεφαλής τον Αναπληρωτή Μεγάλο Διδάσκαλο ανταποκρίθηκε στηνΠρόσκληση της Εθνικής Μεγάλης Στοάς της Σερβίας

Πέμπτη, 29 Απριλίου 2010

Μυστικισμός

Ορισμός - Χαρακτηριστικά


Σκοπός του Μυστικισμού είναι η βιωματική, υπαρξιακή αναζήτηση, η άμεση σχέση και η πνευματική ένωση με τον Θεό η το θείο· αυτή επιδιώκεται με αυτοσυγκέντρωση, προσευχή, απάθεια, θεωρία, έκσταση. Ο Μυστικισμός αποτελεί συνήθως το διαισθητικό στοιχείο στη θρησκευτική εμπειρία και εμφανίζεται σε όλες σχεδόν τις θρησκείες, από τις πιο πρωτόγονες έως τις πιο εξελιγμένες. Κάποτε αναπηδά μέσα από πετρώδεις περιοχές μιας εξωτερικής θρησκευτικότητας, δίνοντας νέα άνθηση στο θρησκευτικό αίσθημα.

Λόγω των ποικίλων μορφών με τις όποιες εμφανίζεται στην Ιστορία των Θρησκευμάτων και των αντιφατικών στοιχείων τα όποια κάποτε περιλαμβάνει, δεν υπάρχει γενικά αποδεκτός ορισμός. Κατά κανόνα ο Μυστικισμός, ο όποιος εκφράζει την άμεση εμπειρία και σχέση του ανθρώπου με το Άγιο, διαφέρει από την αποκρυφιστική μυστικοπάθεια και τις απόκρυφες δοξασίες και τεχνικές.

Η σχέση Μυστικισμού και οργανωμένης θρησκείας εμφανίζεται ιδιότυπη, ένα μείγμα σεβασμού και δυσπιστίας. Συνήθως, ένα αληθινά θρησκευόμενο πρόσωπο έχει φλέβα μυστική, και ένας δονούμενος από τη βίωση του Αγίου μυστικός είναι έντονα θρησκευτική προσωπικότητα. Παρά ταύτα δεν πρέπει να συγχέεται η εν γένει θρησκευτικότητα με τον Μυστικισμό. Η θρησκεία είναι ένα πολύ ευρύτερο φαινόμενο. Όπως, εξάλλου, υπάρχουν μορφές μυστικισμού μη θρησκευτικές.

Δεν υπάρχει απόλυτη συμφωνία ως προς τα χαρακτηριστικά του Μυστικισμού. Η W.R. Inge (1889) είχε διακρίνει: Πρώτον, την εσωτερική γνώση. Δεύτερον, την ησυχία. Τρίτον, την ενδοσκόπηση. Και τέταρτον, την περιφρόνηση και παραμέληση των υλικών πραγμάτων. Στον 20ό αι. ως χαρακτηριστικά του Μυστικισμού αναγνωρίζονται συνήθως τα επισημανθέντα από τον W. James (1902):

1. Το ανέκφραστο (ineffability).

2. Το νοητικό στοιχείο (noetic), εφόσον η μυστική εμπειρία επιζητεί μιά ολική αντίληψη του σύμπαντος, που ασφαλώς ανήκει στη νοητική σφαίρα.

3. Η παθητικότητα (passivity).

4. Η παροδικότητα (transiency).

Τελευταίως, ο L. Duprey (1987) προτείνει στη θέση της παροδικότητας την έννοια της ρυθμικότητας (rythmic), διότι η εμπειρία αυτή επανέρχεται με κάποιο ρυθμό. Και ακόμη προσθέτει ως 5, την ολοκλήρωση (integration), διευκρινίζοντας ότι η μυστική συνείδηση επιτυγχάνει να υπερβεί διάφορες αντιθέσεις και με την ενόραση να τις συνθέσει.

Πολλοί υποστήριξαν ότι υπάρχει κοινός παρονομαστής κάτω από τις πιο ποικίλες μορφές Μυστικισμού. Όσο όμως και αν διαπιστώνονται κοινά γνωρίσματα στη μυστική εμπειρία διαφόρων θρησκευτικών συστημάτων, σοβαρές επίσης είναι και οι αποκλίσεις, οι ιδιαίτεροι χρωματισμοί. Η κάθε μυστική εμπειρία διατηρεί κάτι το ειδικό, το προσωπικό.
Μέσα στον θρησκευτικό μυστικισμό διακρίνονται καθαρά δύο ρεύματα: το ενα, που γενικά θα μπορούσε να ονομασθεί μονιστικής ή μονιστικιζούσης κατευθύνσεως (Νεοπλατωνισμός, ινδουιστική Αντβάιτα, Ταοϊσμός), και το άλλο το θεϊστικό, που αναπτύχθηκε στις προφητικές θρησκείες. Στο πρώτο, το μυστικό βίωμα κορυφώνεται στον πλήρη αφανισμό του ανθρώπινου εγώ μέσα στην απόλυτη Αρχή ή το θείο Πνεύμα. Στο δεύτερο, η ανθρώπινη προσωπικότητα εξυψώνεται και διατηρείται ενωμένη με τον Θεό. Ανάλογα με τον βαθμό της συμμετοχής του Μυστικού στη διαδικασία για την επιστροφή του στον Θεό, ο Μυστικισμός εμφανίζεται ως ενεργητικός, θεωρητικός ή ησυχαστικός.


Ως προς τους εξωτερικούς τύπους, διακρίνονται:

1. Θεωρητικές και διανοητικές μορφές Μυστικισμού, στις όποιες αναζητείται μια συνεκτική ενότητα. Και εδώ αναπτύχθηκαν ήπιοι η ακραίοι, εξωστρεφείς ή εσωστρεφείς, θεϊστικοί ή μη θεϊστικοί τύποι.

2. Μορφές αφοσιώσεως, που τονίζουν το συναισθηματικό στοιχείο και επιζητούν την προσέγγιση του Απολύτου με την αγάπη.

3. Εκστατικές και ερωτικές μορφές, πού προκαλούν ερωτικά αισθήματα και εξάρσεις. Μερικές φορές οι δύο τελευταίοι τύποι συγχέονται.
Η μυστική εμπειρία συχνά αναπτύσσει μέσα στην ανθρώπινη συνείδηση τη συναίσθηση της παγκοσμιότητας και της ενότητας με όλους τους ανθρώπους. Συνήθως, στις πνευματικότερες μορφές μυστικισμού δεσπόζει ειρηνική, ενοποιός διάθεση. Οι μυστικές εμπνεύσεις ζωογονούν το θρησκευτικό βίωμα, κρίνουν και υπερβαίνουν τις παραδοσιακές θρησκευτικές δομές, κάποτε αμφισβητούν και σείουν τη συμβατική εξωτερική θρησκευτικότητα, ενώ δεν λείπουν και οι επικίνδυνες παρεκκλίσεις.


Ίχνη Μυστικισμού σε πρωτόγονους πολιτισμούς

Η βεβαιότητα ότι ο άνθρωπος μπορεί να επικοινωνήσει με μιά υπέρτερη δύναμη, να την προσοικειωθεί, να υπερβεί τα όρια του σώματος του, να ενωθεί με μιά θεότητα, συναντάται ήδη σε πρωτογενή θρησκευτικά στάδια και πρωτόγονους πολιτισμούς. Φαινόμενα που κλίνουν προς τον Μυστικισμό διαφαίνονται σε ορισμένες πλευρές του Σαμανισμού -ο οποίος αναπτύχθηκε από λαούς της Β. Ασίας, Ευρώπης και Αμερικής-, καθώς επίσης σε θρησκευτικά έθιμα των αυτοχθόνων της Αυστραλίας, της Αμερικής, ως και στην πνευματοληψία διαφόρων αφρικανικών λαών. Ως μυστικό στοιχείο στον Σαμανισμό θα μπορούσε να θεωρηθεί η βεβαιότητα στην παρουσία του θείου στον Σαμάνα, η πίστη ότι κατά την έκσταση η ψυχή του εγκαταλείπει το σώμα, για να ενωθεί με τον Θεό η τουλάχιστο να παραμείνει μπροστά του.

Η έκσταση, εξάλλου, κατά την οποία ο άνθρωπος δεν έχει συνείδηση των εξωτερικών ερεθισμών και υπόκειται σε εξαιρετικές εμπειρίες, γνωστή ήδη στη λατρεία του Διονύσου, παρουσιάζεται σε πολλές γηγενείς θρησκείες στην Αφρική και την Αμερική. Η κατάσταση αυτή σε πρωτόγονους πολιτισμούς προκαλείται με διάφορα μέσα: ναρκωτικά, νηστείες, εκκωφαντική μουσική, οργιαστικούς χορούς. Ιδιαίτερα η όρχηση εντείνει τις ψυχοσωματικές δυνάμεις, για να οικειοποιηθεί ο άνθρωπος υπερβατική δύναμη ή να ενωθεί με ένα υπέρτερο πνεύμα. Η έκσταση συνήθως προϋποθέτει την πίστη ότι ο άνθρωπος μπορεί να μεταμορφωθεί και να ενωθεί με το θείο. Παραμένει βεβαίως συζητήσιμο κατά πόσον τα φαινόμενα αυτά εντάσσονται στον θρησκευτικό Μυστικισμό. Θα μπορούσαν, εντούτοις, να θεωρηθούν προστάδια, τάσεις ή ίχνη Μυστικισμού, υποδηλώνοντας τη φορά του ανθρώπου προς υπερβατικές μυστικές εμπειρίες.



Ελληνικός Μυστικισμός

Ο ελληνικός μυστικισμός πρωτοαναπτύχθηκε κυρίως φιλοσοφικά στην περί ενός και παντός διδασκαλία των προσωκρατικών φιλοσόφων και μέσα στο ευρύτερο θρησκευτικό κλίμα που είχαν δημιουργήσει η διονυσιακή λατρεία και τα ορφικά μυστήρια με τον εκστασιακό χαρακτήρα τους. οι μύστες του Διονύσου πίστευαν ότι εγίνοντο «ένθεοι», ενώ οι ορφικοί αποσκοπούσαν στην επιστροφή στη θεία ουσία με την έκσταση. Η ελληνική φιλοσοφική διανόηση εξευγένισε τις αρχικές παραστάσεις ενώσεως με το θείο των ελληνικών μυστηρίων και στη θέση των παλαιών τελετουργιών καλλιέργησε την έκσταση που προκαλείται κυρίως με διαλογισμό.

Οι Έλληνες ανέπτυξαν, μεταξύ άλλων, τον μονισμό και τον πανθεϊσμό, διδάσκοντας ότι ο κόσμος προέρχεται από μιά πρώτη Αρχή, στην οποία και επιστρέφει. Μ' αυτήν τη σύλληψη συνδέθηκε η αντίληψη της αιώνιας ανακυκλήσεως των όντων και ακόμη η θεωρία της μετεμψυχώσεως. Ο Πλάτων (428/427-348/ 347 π.Χ.) πλούτισε περισσότερο τον ελληνικό φιλοσοφικό μυστικισμό με τη θεωρία του περί ιδεών, ενώ οι στωικοί προσέφεραν την πανθεΐζουσα φιλοσοφία περί λόγου.

Η πιο εντυπωσιακή όμως μυστική σύνθεση πραγματοποιήθηκε με τον Νεοπλατωνισμό, που συνέκρασε στοιχεία από την πλατωνική, αριστοτελική, πυθαγόρεια και στωική φιλοσοφία, συμπληρώνοντας πιθανώς το αμάλγαμα αυτό με συλλήψεις της ιουδαϊκής ερμηνευτικής παραδόσεως. Ο Νεοπλατωνισμός παρουσιάσθηκε ως καθολικό φιλοσοφικό σύστημα, ανυψωτικό πνευματικά και εδραίο διανοητικά. Ιδρυτής του θεωρείται ο Αμμώνιος Σακκάς (175-242), αλλά διαμορφωτής του υπήρξε κυρίως ο Πλωτίνος (206-269),που δίδαξε στη Ρώμη.

Στη συνέχεια αναπτύχθηκε περαιτέρω από τον Πορφύριο (232-303), τον Ιάμβλιχο (205-330) στη Συρία και τον Πρόκλο (411-485) στην Αθήνα. Για τον Νεοπλατωνισμό, αρχή και πηγή του κόσμου είναι το Εν, το Πρώτο, το Αιώνιο, το Ύψιστο, το Αγαθό, που ταυτίζεται με τον Θεό. Ο κόσμος προήλθε από το εν με απορροή, που συντελέσθηκε σε επάλληλες φάσεις. Πρώτη απορροή είναι ο νους, ο όποιος αποτελείται από ιδέες που αντιστοιχούν στον πλατωνικό νοητό κόσμο, δεύτερη η ψυχή του παντός, τρίτη οι επιμέρους ψυχές και τελευταία η ύλη, που είναι περισσότερο απομακρυσμένη από το Εν. Στη φιλοσοφία του Πλωτίνου κάθε απορροή από το εν αντανακλά την πρότερα της ως εικόνα. Αυτό σημαίνει κάτι πολύ περισσότερο από εξωτερικό αντίγραφο· η κάθε σφαίρα της πραγματικότητας αναφέρεται στο βάθος της ουσίας της σε μιά ανώτερη και πρέπει να επιστρέψει σ' αυτήν. Με τη μεταφυσική αυτή, και κυρίως με τη θεωρία της απορροής, συνάπτεται ο νεοπλατωνικός μυστικισμός.

Η ανθρώπινη ψυχή πρέπει να διαπεράσει τα σύνορα των αισθήσεων, της ύλης, και να κοινωνήσει με το Εν, το Απόλυτο. Η τελική ένωση μαζί του συντελείται με ασκητική κάθαρση και έκσταση που οδηγεί στη μυστική θεωρία του θείου. Η πλωτίνεια ένωση με το εν έχει ονομασθεί εκστατική, αλλά κυρίως είναι εισδυτική (διείσδυση εις εαυτόν). Ο Πλωτίνος ενέταξε στο σύστημα του τις τέσσερις βασικές αρετές της πλατωνικής ηθικής - σοφία, ανδρεία, σωφροσύνη, δικαιοσύνη -, απλώς ως προϋποθέσεις. Εκείνο στο όποιο κυρίως αποβλέπει ως ύψιστο σκοπό, ως ευδαιμονία και αγαθό, είναι η μυστική ένωση της ψυχής με τον Θεό. Η συγχώνευση με το εν μπορεί, κατά τον Νεοπλατωνισμό, να πραγματοποιηθεί ήδη κατά τη διάρκεια του επίγειου ανθρώπινου βίου. Ο Πλωτίνος και ο Πορφύριος υποστήριξαν ότι είχαν τέτοια εμπειρία. Γενικά, η νεοπλατωνική διδασκαλία παρουσιάζεται μάλλον ψυχρή, χωρίς συναισθηματισμό και οράματα. Ο Νεοπλατωνισμός υπήρξε ο μεγάλος αντίπαλος του Χριστιανισμού και στην αντιπαράθεση μαζί του ορισμένες ιδέες μεταπλάσθηκαν από τους χριστιανούς μυστικούς.


Κινεζικός Μυστικισμός

Στην Κίνα βλάστησε και αναπτύχθηκε ένα από τα πιο αρχαία μυστικά συστήματα. το θεωρητικό του υπόβαθρο βρίσκεται στα αρχαία φιλοσοφικά αξιώματα του Λάο-Τσέ και τα αποφθέγματα της ποιητικής δημιουργίας του Τσουάνγκ-Τσέ. Το βασικό ιερό βιβλίο του Ταόισμού Τάο-τε-Τσίνγκ (προφερόμενο Ντάου-ντα-Τσίνγκ),που αποδίδεται στον Λάο-Τσέ (6ος αι. π .Χ.), καθορίζει μιά γραμμή ασκητική με πολλές μυστικές τάσεις. Η ύψιστη πραγματικότητα, το Τάο, προσδιορίζεται με αντιφατικές φράσεις και αποφατική γλώσσα. Είναι αθέατο, ακατανόητο, άμορφο, τέλειο, αναλλοίωτο, απρόσωπο, πληροί τα πάντα, είναι πηγή των πάντων. Υπήρχε πριν από όλους τους αιώνες, πριν από τη γη και τον ουρανό. Είναι η πρώτη αρχή του σύμπαντος. Πρόκειται για μιά τάση μονιστική, που διαβλέπει απόλυτη ενότητα στο σύμπαν.

Η ταοιστική αντίληψη για τη δημιουργία είναι ότι από το Τάο προήλθε το Εν, δηλαδή η μεγάλη Μονάδα, και από αυτήν οι δύο πρώτες ουσίες, «γιάν» και «γίν », θετική και αρνητική, που αντιπροσωπεύουν και αγκαλιάζουν όλες τις μεγάλες αντινομίες: φως-σκιά, αρσενικό-θηλυκό κ.λπ. Τέλος, αυτές γέννησαν τον ουρανό, τη γη, τον άνθρωπο· από αυτές προήλθαν όλα τα δημιουργήματα. Το Τάο δεν είναι μόνο η απόλυτη πηγή κάθε υπάρξεως, αλλά συγχρόνως κρατάει σε αρμονία όλα τα φαινόμενα της φύσεως. Η ενέργεια του είναι αναγκαία και αυτόματη. Αποτελεί τον ύψιστο ανθρώπινο σκοπό. Ο άνθρωπος πρέπει να επιδιώξει την αυτοεγκατάλειψή του στο Τάο. Βασικά, τα μέσα γι' αυτή την εναρμόνιση είναι η ησυχία, η απάθεια, η επιστροφή στην πρωτόγονη απλότητα.

Η βασική θέση που προτείνει ο Ταοϊσμός (η περίφημη «γουό γουάι») θα μπορούσε να συνοψισθεί στην παρότρυνση «μην κάνεις τίποτε» ή «κάνε το καθετί μην κάνοντας τίποτε». Για να επιτύχει ο άνθρωπος τον συντονισμό με το Τάο και να βρίσκεται σε αρμονία με τα εξωτερικά πράγματα, η ταοϊστική παράδοση καθόρισε μιά μυστική διαδικασία, με πρώτη φάση την κάθαρση, δεύτερη τον φωτισμό -όταν η αρετή δεν χρειάζεται πλέον μιά συνειδητή προσπάθεια, αλλά γίνεται αυθόρμητα- και τρίτη, την εσωτερική ενότητα. Όλοι οι άνθρωποι δυνάμει μπορούν να προχωρήσουν προς το Τάο. Ο Ταοϊσμός κήρυξε την περιφρόνηση του πλούτου, των ηδονών, της συσσωρεύσεως γνώσεως και διαμόρφωσε μιά νοοτροπία διαμετρικά αντίθετη από την αντίστοιχη του κλασικού Κομφουκιανισμού.

Αργότερα, ο Ταοϊσμός εκφυλίστηκε σ' ένα σύστημα μαγείας, αλχημείας, αποκρυφιστικής μυστικοπάθειας. Το έργο του Τάο-Λίνγκ (1ος ή 2ος αι. μ.Χ.) έδωσε στον Ταοϊσμό σαφέστερη εξωτερική οργάνωση· ιδρύθηκαν πολλά μοναστήρια, ανδρικά και γυναικεία, που παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες με τα βουδδιστικά, καθώς και ναοί, οι όποιοι στέγασαν ποικίλες εικόνες διαφόρων θεοτήτων. Ανεξάρτητα από αυτή την εξέλιξη, ο κινεζικός μυστικισμός στις βασικές του πηγές εμφανίζει χαρακτηριστικές ομοιότητες με τον Νεοπλατωνισμό, με τον όποιο συμφωνεί τόσο στο θέμα της τελικής ενότητας, που είναι απρόσιτη στη γνώση και μπορεί να επιτευχθεί με διαίσθηση, ανάταση και έκσταση, όσο και στην άποψη ότι η απόλυτη Αρχή δεν μπορεί να ταυτισθεί με το όλο ή μέρος του υλικού σύμπαντος.



Ινδουιστικός Μυστικισμός

Οι Ινδοί διακρίθηκαν σ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας τους για έντονη μυστική διάθεση. Τον Ινδουισμό διατρέχει μιά εσωστρεφής μυστική τάση στις περισσότερες όψεις του, τόσο στις φιλοσοφικές και μεταφυσικές πτήσεις, όσο ακόμη και στις λατρευτικές εκδηλώσεις, που προσεγγίζουν τα σύνορα του Σαμανισμού και της μαγείας. Η αναζήτηση της πρώτης Αρχής πρωτοεμφανίζεται ήδη σε ορισμένα κείμενα των Βεδών (όπως στον Ύμνο της δημιουργίας). Από την έμφαση στη σπουδαιότητα της θυσίας αναδύθηκε η λέξη Μπράχμαν (Brahman), που στην αρχή δήλωνε την ιερή δύναμη που είναι παρούσα στη θυσία και αργότερα έφθασε να σημαίνει το Απόλυτο.

Κυρίως όμως οι Ουπανισάντ συγκέντρωσαν το διάσπαρτο υλικό του ινδικού διανοητικού μυστικισμού και προσέφεραν μιά πλούσια πηγή, που τον άρδευσε στους επόμενους αιώνες. Υποστήριξαν ότι το Μπράχμαν περικλείει τα πάντα -ό,τι υπάρχει και ό,τι δεν υπάρχει- και ότι είναι μέσα σε όλα και πάνω από όλα, πέρα από κάθε ορισμό: μιά ύψιστη, απρόσωπη Αρχή. Παράλληλα με την αντίληψη περί Μπράχμαν ανελίχθηκε η διδασκαλία περί άτμαν, που συνιστά το αόρατο τμήμα της ανθρώπινης υπάρξεως. Σε επόμενη φάση η ινδική σκέψη θα ταυτίσει το Ένα και μοναδικό Μπράχμαν με το Ατμαν. Η σχέση της κοσμικής ψυχής του παντός με την ατομική ψυχή κάθε ανθρώπου μοιάζει με τη σχέση που περιέγραψε αργότερα ο Πλωτίνος.

Από τις Ούπανισάντ κυρίως, πήγασε μία από τις τυπικότερες μορφές μυστικισμού, που σε πολλά συμβαδίζει με τον πανθεϊστικό μονισμό. Αναπτύχθηκε φιλοσοφικά από τη Βεντάντα, ένα από τα έξι ορθόδοξα φιλοσοφικά θρησκευτικά συστήματα του Ινδουισμού, και ιδιαίτερα από τον κλάδο της Αντβάιτα. Η μη-δυϊστική σχολή της Αντβάιτα Βεντάντα (Advaita Vedanta) διαμορφώθηκε φιλοσοφικά, όπως είδαμε, κυρίως από τον Σάνκαρα (788-820), που υποστήριξε τη μη πραγματικότητα του κόσμου, τη μη δυαδικότητα του Μπράχμαν και τη μη ύπαρξη διαφοράς ανάμεσα στο Ατμαν και το Μπράχμαν.

Σύμφωνα με αυτή, μία και μόνη σταθερή πραγματικότητα υπάρχει, το Μπράχμαν, το όποιο ενυπάρχει και στον άνθρωπο ως ατμαν. Το ατμαν δεν ταυτίζεται με αυτό που στην ελληνική ονομάζεται ψυχή. Είναι το σταθερό και αναλλοίωτο, που παραμένει όταν αφαιρεθούν αυτά που σκεπτόμαστε, που θέλουμε, που αισθανόμαστε. Με την ενόραση και την επίγνωση που μπορούν να προέλθουν από τη μυστική εμπειρία, ο άνθρωπος κατορθώνει να συνειδητοποιήσει την ταυτότητα του με το υπέρτατο Μπράχμαν, αναφωνώντας το: «συ είσαι τούτο» (τάτ τβάμ ασύ), δηλαδή το πνεύμα σου είναι ένα με το όλον, είσαι το όλον. Ο αφανισμός της ίδιας της προσωπικότητας και η ένωση του ατομικού ατμαν με το Μπράχμαν είναι η λύτρωση. Η πνευματική ύπαρξη του ανθρώπου, μιά σταγόνα από τον ωκεανό, επιστρέφει, ύστερα από ποικίλες μεταμορφώσεις και μετεμψυχώσεις, ύστερα από την περιπέτεια της σαμσάρα, στην υπέρτατη και απόλυτη πηγή της. για να προχωρήσει όμως κανείς σ' αυτό το μυστικό μονοπάτι, απαιτείται άσκηση, παραμερισμός των επιθυμιών και κυρίως γνώση, που αποκτάται με έντονη διανοητική αυτοσυγκέντρωση.

Ο άλλος τύπος μυστικισμού που αναπτύχθηκε στην Ινδία συνδυάσθηκε με ένα δυαλισμό και στηρίχθηκε φιλοσοφικά από μιά άλλη μεγάλη ορθόδοξη Ινδουιστική σχολή, τη Σάνκυα. Αυτή υποστηρίζει ότι υπάρχουν δύο διαφορετικές αρχές, η «πρά-κριτι», υλική αρχή, πηγή ενέργειας, και η «πουρούσα», ξεχωριστές πνευματικές οντότητες. Οι τελευταίες μπορούν και πρέπει να ελευθερωθούν από την ύλη, με μιά συστηματική προσπάθεια αυτοσυγκεντρώσεως, σε μιά μυστική αυτομόνωση. Ο μυστικισμός αυτός δεν οδηγεί σε συγχώνευση με μιά υπερβατική οντότητα, δεν σχετίζεται με τον πανθεϊστικό μονισμό, αλλά οδηγεί σ' έναν απόλυτο ατομικισμό.

Μιά τρίτη κατεύθυνση του ινδικού μυστικισμού έχει έντονο θεϊστικό χαρακτήρα. Οι πηγές του βρίσκονται στο περίφημο μυστικό ποίημα «Μπαγκαβάτ-γκιτά». Εδώ η διήγηση για τον Κρίσνα προϋποθέτει σαφή θεϊστική τοποθέτηση. Προτείνει μιά σύνθεση θεωρητικής και δραστήριας ζωής, ενώνοντας μονισμό και θεϊστικό ρεύμα. Παρακινεί σε νοητική πειθαρχία, ηρεμία, απάθεια, με τα όποια και ο πιο δραστήριος άνθρωπος θα κατορθώσει να ανακαλύψει την παρουσία του αιώνιου σε όλα τα πράγματα. Το ποίημα αυτό, που κορυφώνεται στο δράμα και τη θεοφάνεια του Κρίσνα, καταλήγει με τη συμβουλή να αναζητεί κανείς τον Θεό με αφοσίωση σ' αυτόν μάλλον παρά με τον αυτοβυθισμό. Έτσι εξαίρει την μπάκτι (bhakti), την οδό της αφοσιώσεως σε προσωπική θεότητα.

Αυτός ο τύπος του αγαπητικού μυστικισμού στερεώθηκε φιλοσοφικά κυρίως από τον Ραμανουτζα (1017-1137) και τη σχολή που ίδρυσε. Κατ' αυτήν υπάρχουν τρεις απόλυτες αρχές, ο Θεός, οι ψυχές και η ύλη, και ο Θεός αποτελεί τη μοναδική αυτόνομη πραγματικότητα, τόσο της ψυχής, όσο και της ύλης. Ο Ραμανουτζα στη θέση του απρόσωπου Απολύτου τοποθετεί και πάλι την παραδοσιακή αντίληψη περί προσωπικού Θεού, που βοηθεί την ψυχή στον δρόμο για τη λύτρωση και αντί της ψυχρής διανοητικής μεταφυσικής αναζητήσεως συνηγορεί για μιά βιωματική στάση αφοσιώσεως.

Από το γόνιμο αυτό φιλοσοφικό έδαφος άντλησε νέους χυμούς ο ερωτικός μυστικισμός, που άνθησε στην Ινδία ως αφοσίωση (μπάκτι). Ο ινδικός συγκινησιακός τύπος μυστικισμού έφθασε σε μιά υστερική φόρτιση και έξαρση στον μυστικισμό του Τσαϊτάνυα (1486-1534) και των οπαδών του, καθώς και στον αισθησιασμό ορισμένων άλλων ινδουιστικών αιρέσεων. Η μπάκτι θρησκευτικότητα παρουσίασε ιδιαίτερη ακμή στη δεύτερη χιλιετία και συνεχίζει να επηρεάζει έως σήμερα την ινδική πνευματικότητα.



Βουδδιστικός Μυστικισμός

Εφόσον ο Μυστικισμός είναι η άμεση, διαισθητική σχέση με το Απόλυτο, θα μπορούσε να ισχυρισθεί κανείς, μένοντας συνεπής σ' αυτό τον αυστηρό ορισμό, ότι δεν υφίσταται βουδδιστικός μυστικισμός, διότι στις κλασικές μορφές αυτού του θρησκεύματος δεν γίνεται δεκτό ότι υπάρχει Απόλυτο. Αντίθετα προς τις προφητικές θρησκείες, που το μήνυμα τους καθορίζεται από τον λόγο, ο Βουδδισμός, ως θρησκεία της σιωπής, αρνείται όλους τους τρόπους ονομασίας του Απολύτου, ενώ στο βάθος αφήνει να διαφαίνεται ότι δέχεται ένα άρρητο Απόλυτο, που το ταυτίζει με την κενότητα. Προβάλλοντας την ιδέα του «ανάτμαν»-«ανάττα» (μη-ψυχής), θέτει ως ιδανικό την επίτευξη της «νιρβάνα». Άλλα ενώ αρνείται ένα πραγματικό, θετικό Απόλυτο, δέχεται έναν απόλυτο σκοπό.

Η βουδδιστική κατάδυση και διάλυση στην κενότητα θα μπορούσε να θεωρηθεί μία sui generis μυστική εμπειρία, που αντιστοιχεί με τη συγχώνευση στο εν της Ινδουιστικής Αντβάιτα η του Νεοπλατωνισμού. Είναι επίσης ενδεικτικό ότι ο τελικός βουδδιστικός σκοπός, η νιρβάνα, περιγράφεται με αποφατικό βέβαια τρόπο, με μυστικές όμως φράσεις, δανεισμένες από τον Ινδουισμό. Τέλος, στη λατρευτική πράξη, όταν ο βουδδιστής ευχαριστεί τη χωρίς όνομα πηγή κάθε συμπαθείας και καλοσύνης, συντονίζεται σιωπηλά, υποσυνείδητα, με μιά ανομολογούμενη πίστη στην ύπαρξη ενός ευνοϊκού Απολύτου.

Αντίστοιχα με τις ιδιαίτερες θεωρητικές αντιλήψεις, που τονίστηκαν στους τρεις κλάδους του Βουδδισμού, εξελίχθηκε και η μυστική έφεση. Στον Χιναγιάνα κλάδο τα στοιχεία του παρουσιάζονται πιο υποτονικά, γίνονται όμως εμφανή στα τρία τελευταία στάδια της οκταπλής ευγενικής οδού, που σχετίζονται με την περισυλλογή, την έντονη νοητική συγκέντρωση και τον αύτοβυθισμό («σαμάντι» -samadhi), ο όποιος στη συνέχεια επιτυγχάνεται με οκτώ άλλες διαδοχικές μορφές διανοητικής ασκήσεως («ντιάνα» -dhyana). Πρόκειται τελικά για μιά πεποίθηση, πού κατευθύνεται σε κάποια μυστική εμπειρία. Μέσα από αυτό το μονοπάτι ο βουδδιστής με τη δική του προσπάθεια οδηγείται στην επίγνωση, τόν φωτισμό, τη νιρβάνα.

Ο Μαχαγιάνα Βουδδισμός άνοιξε νέους ορίζοντες στο μυστικό αυτό βίωμα, που οδηγεί στο απέραντο κενό. Η διδασκαλία για την απόλυτη κενότητα («σουνυάτα» -sunyata), την οποία ανέπτυξε φιλοσοφικά ο Ναγκαρτζούνα (τέλος 2ου αι. μ.Χ.) και προώθησε η σχολή Μαντυαμίκα, υπερβαίνει όλες τις αντιλήψεις που σχετίζονται με τις έννοιες του είναι και του μη είναι. Εντούτοις, έχει σαφή σωτηριολογική πρόθεση και αποβλέπει να ξεριζώσει πλήρως τη δυνατότητα επιθυμίας και να οδηγήσει στην απόλυτη κενότητα. Ενώ η ιδέα του κενού εμφανίζεται στις Χιναγιάνα σχολές ως βασική ποιότητα του τελικού σκοπού, της νιρβάνα, στις Μαχαγιάνα η έμφαση στην κενότητα επεκτείνεται ακόμη και στα προπαρασκευαστικά στάδια. Διότι η απόλυτη πραγματικότητα είναι κενή, άδεια από κάθε διάκριση, εντελώς απροσδιόριστη. Η απελευθέρωση από την ψευδαπάτη αυτή που δημιουργεί ο κόσμος, έρχεται με το ξερίζωμα κάθε προσωπικής ιδιότητας, επιθυμίας, και με την επίγνωση, που εδώ δεν σημαίνει επιστημονική κατάρτιση και γνώση, αλλά σχεδόν το αντίθετο της αντιληπτικής ικανότητας - επίγνωση που κερδίζει κανείς με έντονη μυστικιστική σιωπή.

Στα πλαίσια του Μαχαγιάνα Βουδδισμού αναπτύχθηκαν επίσης τάσεις ενός μυστικισμού αφοσιώσεως, όπως ο Αμινταϊσμός, που μοιάζει αρκετά με την μπάκτι θρησκευτικότητα του Ινδουισμού. οι οπαδοί του Αμίντα αναζητούν τη λύτρωση προσκολλώντας τη σκέψη τους στον ουράνιο αυτό Βούδδα. Αντίθετα, ο βουδδιστικός κλάδος του Ζεν, με απόλυτη συνέπεια στην αναζήτηση της κενότητας, καλλιέργησε τον επίμονο διαλογισμό, τη νοητική εξάσκηση, για την έξοδο από τη συμβατική λογική στην άμεση εμπειρία και τον φωτισμό. Αλλ' αυτή η κατάδυση στην κενότητα, όπως διαφαίνεται στον Ζεν Βουδδισμό, δεν καταλήγει σε μιά απόσυρση από τον παρόντα βίο, αλλά σε εξυψωμένη ικανότητα να αντιμετωπίζει κανείς καθετί και σ αυτή τη ζωή, ελεύθερος από πάθος και προσκόλληση. Αλλά κάθε μορφή Ζεν στον Βουδδισμό, όπως και κάθε μορφή γιόγκας στην ινδική θρησκευτικότητα ή άσκηση στον Νεοπλατωνισμό δεν είναι κατ' ανάγκη μυστική.
Στον Βατζραγιάνα Βουδδισμό, που ονομάσθηκε και εσωτερικός, όπως εξελίχθηκε στο Θιβέτ, αναπτύχθηκαν περίπλοκες διδασκαλίες αποκρυφισμού και μυστικοπαθών ροπών. Ιδιαίτερα για την επίτευξη του φωτισμού καλλιεργήθηκαν σύνθετη μυστική γνώση, έντονη περισυλλογή, γιογκική άσκηση, ερωτικοί συμβολισμοί και κυρίως η έκσταση με απόκρυφες πλευρές και ψυχοσωματικές διεγέρσεις. Γενικά, μέσα στις διάφορες πολυδαίδαλες κατευθύνσεις και διδασκαλίες που αναπτύχθηκαν στον Βουδδισμό, διαφαίνεται η δυνατότητα μιας άμεσης επαφής με το Άρρητο, ενώ προσδιορίσθηκαν μεθοδικά δρόμοι, στη σύσταση τους μυστικοί, που οδηγούν στη συγχώνευση, στην απόλυτη σιωπή της νιρβάνα.



Ιουδαϊκός Μυστικισμός


Από την ποικιλία μορφών μυστικισμού που παρήγαγε ο Ιουδαϊσμός, άλλες ανέπτυξαν βαθιά διαλογιστικά συστήματα, άλλες καλλιέργησαν έντονες συναισθηματικές μορφές μυστικής εμπειρίας, γενικά όμως ο ιουδαϊκός μυστικισμός διακρίνεται για τον ζωηρό εσχατολογικό προσανατολισμό του. Ήδη στον 1ο αι. μ.Χ. εισέδυσαν στην ιουδαϊκή σκέψη πολλά στοιχεία του ελληνικού φιλοσοφικού μυστικισμού με την αλληγορική ερμηνεία που καλλιέργησε ο Φίλων ο Αλεξανδρεύς (περίπου 15/10 π .Χ.-50 μ.Χ.).

Η πρώιμη φάση του ιουδαϊκού μυστικισμού, η Μερκαβά (Merkavah) έχει κέντρο της το δράμα του Ιεζεκιήλ, περί του θρόνου άρματος. Άρχισε τον 1ο αι. μ.Χ., υιοθετώντας ένα σύστημα πνευματικών ασκήσεων που οδηγούσαν στο δράμα της δόξας του Θεού καθήμενου σε ουράνιο θρόνο. Στη μορφή αυτή μυστικισμού διαφαίνονται επιδράσεις γνωστικών αντιλήψεων, σχετικά με το «πλήρωμα», και ακόμη ελληνιστικών συνδυασμών μαγείας και μυστικισμού. Ο τύπος αυτός, ονομαζόμενος και νοτιοϊουδαϊκός, έδινε έμφαση στη θεωρία και την περισυλλογή. Παρήκμασε μετά τον 7ο αι., αλλά είχε μιά αναζωογόνηση στην Ιταλία, στους 9ο και 10ο αί.

Ο μεσαιωνικός Χασιδισμός, δηλαδή εύσεβισμός (χασίδ = ευσεβής), που συχνά αναφέρεται και ως βόρειος, άρχισε τον 12ο αι. στη Γερμανία, ως λαϊκή κίνηση στενά συνδεδεμένη με τον νόμο (χαλακά). Χαρακτηρίζεται από ζωηρή εσχατολογική συναίσθηση, που γίνεται πιο έντονη στην εξέλιξη της, έμφαση στην απλότητα, την απάθεια, τις ψυχικές αξίες, την προσευχή, την πνευματική άσκηση και το βύθισμα στη θεία αγάπη. Η χασιδική θεολογία εμφανίζει μερικές κοινές γραμμές με τον Νεοπλατωνισμό και ασχολήθηκε στο διανοητικό επίπεδο με τη δόξα του Θεού (καμπόθ), τονίζοντας ότι η δόξα είναι διαφορετική από την ουσία, τη βασιλεία και την κεκρυμμένη παρουσία του Θεού.

Το πιο σημαντικό μυστικό ιουδαϊκό ρεύμα υπήρξε η Καββάλα (ή Καμπάλα -qabbala), που αναπτύχθηκε στην Ισπανία τον 13ο αι. σαν ιδιαίτερη εσωτερική διδασκαλία, και στη συνέχεια, με την εκτόπιση των Ιουδαίων από εκεί (1392), διαδόθηκε σε μεγάλα τμήματα του ιουδαϊκού κόσμου. Το θεωρητικό σύστημα της έχει επηρεασθεί από θεολογικές και κοσμολογικές συλλήψεις γνωστικού τύπου, ενώ συγχρόνως απορρόφησε νεοπλατωνικές ιδέες, που είχαν διαχυθεί στον ιουδαϊκό και αραβικό πολιτισμό της 'Ισπανίας του 12ου και 13ου αί.

Το βασικό έργο της Καββάλα, ή Ζωχάρ (Βίβλος Λαμπρότητας), που γράφηκε στην Ισπανία στην προσπάθεια να αναχαιτίσει το ορθολογιστικό ρεύμα, έδωσε στον παραδοσιακό Ιουδαϊσμό μιά κρυφή, μυστική ενέργεια. Κεντρική διδασκαλία της είναι η θεωρία περί 10 «σεφιρότ», που υπάρχουν ανάμεσα στον αΐδιο Θεό και στα δημιουργήματα του, των 10 περιοχών, στις όποιες η θεία απόρροια εκτείνει εαυτήν. Το «πλήρωμα» αυτών των σεφιρότ δεν απορρέει από τον Θεό, αλλά παραμένει εν τω Θεώ. Η Ζωχάρ τόνισε τον τελετουργικό συμβολισμό, ερμηνεύοντας τις ιεροτελεστίες ως μυστικά σημεία επαφής μεταξύ θείου και ανθρώπου, και γενικά ενίσχυσε την ιουδαϊκή αυτοσυνειδησία, φθάνοντας στο σημείο να διδάσκει ότι ο Ιουδαίος κατέχει μία ποιότητα ψυχής που λείπει από τον μη 'Ιουδαίο.

Στην Καββάλα αναπτύχθηκε επίσης και μιά περισσότερο προφητική ροπή, με κύριο εκφραστή τον Αβραάμ Μπέν Σεμουέλ Άμπουλάφια (1240-1291), ο οποίος, συνδυάζοντας πολλά στοιχεία φιλοσοφικών θεωριών του Μαϊμονίδη (1135/8-1204), αποσκοπεί να βοηθήσει την ψυχή να λύσει τα δεσμά που τη συγκρατούν στον κόσμο της πολλαπλότητας και να διευκολύνει την επιστροφή της στην πρωταρχική ενότητα. για την επίτευξη αυτού του σκοπού συνιστάται ιδιαίτερα η ενατένιση, ή θεωρία ενός αφηρημένου αντικειμένου, π .χ. τα γράμματα του εβραϊκού αλφαβήτου. Η ανύψωση της συνειδήσεως σε μιά υψηλότερη κατάσταση ενότητας με τον Θεό αναπτύσσει και την ανθρώπινη προφητική ικανότητα.


Τον 16ο αι. στην Παλαιστίνη ορισμένοι Ιουδαίοι μυστικοί, εξόριστοι από την Ισπανία, έδωσαν στην Καββάλα μεσσιανική εσχατολογική κατεύθυνση. Μία από τις διδασκαλίες αυτής της σχολής, της οποίας σημαντικότερος εκπρόσωπος είναι ο Ισαάκ Λούρια (1534-1572), υπογραμμίζει ότι με την προσευχή και την εν γένει ευσέβεια του ο Μυστικός συμβάλλει ενεργώς στην αποκατάσταση της αρχικής τάξεως του σύμπαντος.

Τον 18ο αι. αναπτύχθηκε στην Πολωνία ένας νέος Χασιδισμός, περισσότερο συναισθηματικός παρά διανοητικός, που υπήρξε μάλλον ανανεωτική κίνηση παρά νέα θεολογική σχολή. Άρχισε με τον Μπέστ (Ίσραέλ μπέν Έλιέζερ, 1700-1760) και τον μαθητή του Ντόβ Μπαέρ. Απορρίπτοντας τις μεσσιανικές υπερβολές υιοθέτησε πολλά στοιχεία της μυστικής ευσέβειας της Καββάλα. Πιο πρακτικός και κοινωνικός, τόνισε τον ηθικό βίο, το χαρούμενο πνεύμα που πηγάζει από μιά μυστική εσωτερική εμπειρία. Αντιδρώντας στις τάσεις των διανοουμένων της ραββινικής ηγεσίας στην Ουκρανία και τη Ν. Πολωνία, τόνιζε την αξία του απλού Ιουδαίου. Με αφετηρία καββαλιστικές διδασκαλίες σχετικά με τις θείες απορροές μέσα στη δημιουργία, έδινε περισσότερη έμφαση στην εσωτερική στάση του ανθρώπου, στην προσκόλληση στον Θεό παρά στη διανοητική επεξεργασία και κατανόηση της παραδόσεως. Σταδιακά ο Χασιδισμός, ενώ κράτησε την ιδιαίτερη ταυτότητα του διαμορφώνοντας αυτοτελείς κοινότητες, απομακρύνθηκε από την καββαλιστική επίδραση και έγινε μέλος της ιουδαϊκής ορθοδοξίας (Ασκενάζι) των Ιουδαίων της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Μετά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο χασιδικές ομάδες κατέφυγαν στην Αμερική.
Παρά την πολυμορφία και τις εξωτερικές επιδράσεις που τον επηρέασαν κατά καιρούς, ο ιουδαϊκός μυστικισμός κράτησε μιά δική του δυναμική ενότητα, με άξονα την Παλαιά Διαθήκη, την κυριαρχία του λόγου και την εσχατολογική προσδοκία.



Ισλαμικός Μυστικισμός - Σουφισμός


Σκοπός και προσπάθεια των μουσουλμάνων μυστικών, των σούφι, υπήρξε η υπέρβαση της ατομικότητας, ο εκμηδενισμός του εγώ, η πλήρης παράδοση στον Αλλάχ, η αγαπητική προσκόλληση στον Θεό. (Για τις πηγές, την ιστορική διαδρομή, βλ. Ισλάμ. Πνευματικά ρεύματα. Σουφισμός.) Οι πρώιμοι «σούφι» (sufi) υιοθέτησαν τα πρότυπα ασκητισμού και την πνευματικότητα των χριστιανών αναχωρητών της ερήμου. Το μάλλινο ένδυμα «σούφ», από το όποιο μάλλον προήλθε το όνομά τους, υπενθυμίζει αυτή την επίδραση. Στο μεγαλύτερο ποσοστό του ο ισλαμικός μυστικισμός θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως ερωτικός. Πολλά κείμενα των σούφι φανερώνουν εκπληκτική ομοιότητα στο πνεύμα, ακόμα και στην έκφραση, συγχρόνων τους μυστικών της δυτικής Χριστιανοσύνης.

Κατά την πρώτη περίοδο του Σουφισμού η έκφραση του θείου έρωτα είχε χαρακτήρα συγκρατημένο και εναρμονιζόταν με την ατμόσφαιρα του Κορανίου και των Χαντίθ. Αργότερα απέκτησε δική του ορμή και πάθος. Στον πρώτο αυτό ερωτικό μυστικισμό δεσπόζει η ευγενική μορφή της Rabic al-Cadawiya (θάν. 801 μ.Χ.). Με ερωτική αφοσίωση στον Θεό, αδιαφορεί για κάθε ανταμοιβή, ανησυχία η φόβο. Από τις ωραιότερες προσευχές των μυστικών παραμένει η περίφημη δέηση της: «Αν σε λατρεύω από τον φόβο της Κολάσεως, ρίξε με στο πυρ της Κολάσεως. Κι αν σε λατρεύω με την ελπίδα του Παραδείσου, απόκλεισε με από τον Παράδεισο. Αλλ' αν σε λατρεύω μόνο για χάρη Σου, μη μου στερήσεις το αιώνιο κάλλος Σου!».

Οι νεοπλατωνικές κατηγορίες, πού υιοθέτησαν μερικοί πρωταγωνιστές του Σουφισμού, δυνάμωσαν θεωρητικά τη μυστική κίνηση μέσα στο Ισλάμ, αλλά ευνόησαν και την ανάπτυξη στους κόλπους της ενός είδους μονισμού. Απόψεις του Πλωτίνου υιοθέτησε ο al-Junaid (θαν. 910 μ.Χ.),όμως με την ευφυΐα και τη σύνεση του παρέμεινε μέσα στην ισλαμική ορθοδοξία. Στον κόσμο αυτό, εφόσον βρίσκεται σε μεταρσίωση και ένωση με τον Θεό, ο μυστικός είναι γεμάτος χαρά. Με τον Τζουνάιντ, η μυστική θεολογία των σούφι έφθασε σε ωριμότητα και συστηματική ενότητα.

Τα καθιερωμένα σύνορα της μουσουλμανικής θρησκευτικότητας ξεπέρασε σε μιά έκρηξη εκστατικής βιωματικής εμπειρίας ο al-Hallaj (θάν. 922 μ.Χ.). Ξεκινώντας από τη βεβαιότητα ότι ο Θεός είναι αγάπη και ότι δημιούργησε τον άνθρωπο κατ' εικόνα Του, τόνισε ότι ο άνθρωπος πρέπει να ανακαλύψει μέσα του τη θεία εικόνα και να φθάσει στην ένωση με τον Θεό. Μερικές από τις ιδέες του, όπως η φράση «Είμαι η αλήθεια» (πού μάλλον εκφράζει μιά παροδική συναίσθηση της ταυτότητας με τον Θεό, η οποία χαρίσθηκε άνωθεν), προκάλεσαν την αγανάκτηση των ορθοδόξων μουσουλμάνων, που τον καταδίκασαν σε σταύρωση. Ύστερα από την καταδίκη αυτή, οι σούφι έγιναν πιο προσεκτικοί στις διατυπώσεις και αινιγματικοτεροι στις εκφράσεις τους. Η ερωτική ορολογία αποτέλεσε το δυναμικότερο εκφραστικό τους μέσο. Με τη βοήθεια σειράς ασκήσεων, που οδηγούν σε εκστασιακές καταστάσεις, η αγάπη αυτή φθάνει στη βεβαιότητα της ενώσεως με τον Θεό, τόσο που οι μουσουλμάνοι μυστικοί να ζητούν να λειώσουν μέσα στη θεία αγάπη.

Στην πλειοψηφία τους οι μουσουλμάνοι ασκητές έδειξαν σεβασμό στις βασικές ισλαμικές αρχές. Ορισμένες όμως ακραίες διατυπώσεις και πρακτικές των σούφι δημιούργησαν μεγάλη καχυποψία στους εκπροσώπους του παραδοσιακού Ισλάμ. Η αντίθεση έφθασε κατά τον 10ο αι. σε έντονη αντιπαράθεση. τη γεφύρωση του χάσματος ανάμεσα στο σουννιτικό Ισλάμ και τον Σουφισμό πέτυχε ο al-Ghazali (θαν. 1111 μ.Χ.). Αφού αναζήτησε μέσα στην άσκηση και τη μυστική εμπειρία το Απόλυτο, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτό δεν αποκτάται με θεωρητική ενασχόληση, αλλά βιώνεται μέσα σε προσωπική αλλαγή και έκσταση. Έθεσε την εμπειρία πάνω από το γράμμα του νόμου και εδραίωσε τον ισλαμικό ορθόδοξο μυστικισμό, παλινορθώνοντας στο κέντρο της ισλαμικής ευσέβειας το δέος ενώπιον του Θεού και εναρμονίζοντας θεολογία και μυστικό βίωμα.

Από τα πιο αγαπητά βιβλία των σούφι παραμένουν τα δίστιχα του Jalal al-din al-Rumi (θάν. 1273 μ.Χ.). Οι δερβίσηδες θεωρούν το βιβλίο αυτό ιερό και το τοποθετούν κοντά στο Κοράνιο. Τα κείμενα του, γεμάτα από εικόνες και δυνατές ιδέες, διατυπωμένα με έξοχο ποιητικό τρόπο, καθόρισαν τη μετέπειτα πορεία του ισλαμικού μυστικισμού.

Με τον Ibn cArabi (θάν. 1240 μ.Χ.) έγινε ζωηρότερη η εξάρτηση από τον Νεοπλατωνισμό και η κίνηση προς τον μονισμό. Ο αλ-Άραμπι, που μαζί με τον αλ-Γαζάλι θεωρούνται οι φιλοσοφικότεροι των σούφι, δεν εγκατέλειψε την εικονική ερωτική γλώσσα και προσπάθησε να ολοκληρώσει το νεοπλατωνικό του δράμα με την κορανική διδασκαλία περί ανθρώπου και Θεού. Ο Θεός πάντοτε υπερβαίνει τη δημιουργία, αλλά με τη μεσολάβηση του ανθρώπου ο δημιουργημένος κόσμος επιστρέφει στην πρωταρχική του ενότητα. Οι διδασκαλίες του τελικά μαρτυρούν δογματική αδιαφορία, αποκλίνοντας σε πανθεϊστικές αντιλήψεις.

Στην κατά συνθήκη ευσέβεια των κρατούντων, οι σούφι αντιδρούσαν με τρόπο σιωπηλό, βιωματικό και συχνά συγκλονιστικό. Μετά τον 12ο αί., το σουφικό μυστικό ρεύμα οδήγησε στη δημιουργία των μουσουλμανικών μοναχικών κοινοτήτων (ταρίκα). Πολλοί, αναζητώντας τη μυστική εμπειρία, κατέφευγαν σ' ένα γέροντα που ανελάμβανε την καθοδήγηση τους με βασικό στοιχείο αυτής της μαθητείας όχι τόσο τη γνωσιολογική κατάρτιση, όσο την πνευματική και ψυχική ανάπτυξη τους. Η διαδικασία αυτή απαιτούσε οργανωμένη κοινότητα, και καθεμιά από αυτές ανέπτυσσε τα δικά της κέντρα, όπου διαβίωναν τα μέλη της, τους δικούς της κανόνες, αρχές, τελετές, μυστικά, πνευματική ατμόσφαιρα. Δεν σημαίνει ότι όλα τα μέλη τους θα μπορούσαν να θεωρηθούν μυστικοί. Εντούτοις, μέσα στην ατμόσφαιρα τους καλλιεργήθηκε, με επιμέλεια και προσδοκία, το μυστικό βίωμα. Από τις πιο γνωστές περιπτώσεις είναι οι δερβίσηδες, που με τελετουργικούς χορούς και με άλλα μέσα επιδίωκαν την έκσταση, για να πλησιάσουν τον Θεό. Καθώς τα τάγματα των δερβίσηδων εξαπλώνονταν σε διάφορα μέρη, η μυστική διάθεση και ζωή έφθανε σε όλα τα στρώματα του ισλαμικού κόσμου και η αναζήτηση μυστικών εξάρσεων και οραμάτων πήρε μεγάλες διαστάσεις. Στις μέρες μας παρουσιάζεται και πάλι νέα αναζωπύρωση του σουφικού ενδιαφέροντος.



Χριστιανικός Μυστικισμός


Γενικά

Ο Χριστιανισμός δεν ταύτισε την αγιότητα και το ιδανικό του με την επίτευξη μυστικής εξάρσεως. Αλλά το γεγονός της σαρκώσεως του Θείου Λόγου κάνει οντολογικά και υπαρξιακά δυνατή την κοινωνία και ένωση του ανθρώπου με τον απρόσιτο Θεό. Οι ρίζες του χριστιανικού μυστικισμού βρίσκονται στην Καινή Διαθήκη και προπαντός στα κείμενα του ευαγγελιστή Ιωάννη και του αποστόλου Παύλου. Η χριστιανική εμπειρία είχε πάντοτε αφετηρία, κινητήρια δύναμη και κριτήριο την Αγία Γραφή. Από την Ιωάννεια θεολογία πήγασαν τα βασικά μυστικά χριστιανικά ρεύματα: ο μυστικισμός της θείας «εικόνας» που τείνει προς το «καθ' ομοίωσιν» και ο μυστικισμός της αγάπης. Ο ίδιος ο Χριστός, μετά την υπογράμμιση του γεγονότος, ότι «εγώ εν τω πατρί και ο πατήρ εν εμοί έστιν» (Ίω. 14:11),τόνισε στους μαθητές του «μείνατε εν εμοί καγώ εν υμίν» και «ο μένων εν εμοί καγώ εν αυτώ» (15:4-5). Υπογράμμισε όμως συγχρόνως ότι ο δρόμος γι' αυτή την αγαπητική ένωση δεν είναι μιά συναισθηματική ή, πολύ περισσότερο, μιά μυστικοπαθής φυγή, αλλά συντονισμός με τη δική του ζωή. «Ο έχων τας εντολάς μου και τηρών αυτάς, εκείνος εστίν ο αγαπών με· ο δε αγαπών με αγαπηθήσεται υπό του πατρός μου, καγώ αγαπήσω αυτόν και εμφανίσω αυτώ εμαυτόν» (14:21). Πολλά χωρία της Καινής Διαθήκης αναφέρονται στην ανάγκη και τη σημασία του «εν Χριστώ» είναι. Στις επιστολές του αποστόλου Παύλου είναι διάχυτη η μυστική εμπειρία που στρέφεται γύρω από τον άξονα, «ζω δε ουκέτι εγώ, ζή δε εν εμοί Χριστός» (Γαλ. 2:20).

Μαθητής του Ιωάννη ο Ιγνάτιος ο Θεοφόρος (+113/4) εκφράζει βαθύ μυστικό βίωμα γράφοντας στους Ρωμαίους, «ο εμός έρως εσταύρωται». Η πρώτη απόπειρα για θεωρητική συστηματοποίηση του χριστιανικού μυστικισμού έγινε από τον Ωριγένη (185-254), ο όποιος ανέπτυξε τη θεολογία της εικόνας του Θεού μέσα στον άνθρωπο. Η έμφαση στον οντολογικό χαρακτήρα αυτής της εικόνας (που δεν είναι απλό εξωτερικό αντίγραφο) παραμένει σε όλη τη χριστιανική παράδοση και της προσφέρει σταθερά τη μυστική της δύναμη. Μολονότι όμως ο Ωριγένης, ως απώτατη βαθμίδα της πνευματικής τελειώσεως έβλεπε τη θεωρία και τη γνώση, η θεολογία του διακρίνεται από τη νεοπλατωνική με την προνομιακή θέση που έδωσε στην αγάπη. Πρώτος αυτός μίλησε επίσης για τον θείο ερωτά: «Νύμφη ψυχή γαμουμένη Λόγω».

Στην πάροδο των αιώνων ο χριστιανικός μυστικισμός πήρε διάφορες μορφές, από τις όποιες εμφανέστερες είναι: 1. Η ησυχαστική «θεωρία» (Ησυχασμός Ανατολικής Εκκλησίας). 2. Η συναισθηματική ερωτική αφοσίωση, επικεντρωμένη στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού (διάφοροι μυστικοί της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας). 3. Η επαγωγική περισυλλογή και θεωρία (contemplation), που τονίζει την ενατενιστική προσευχή (Καρμελίτες, Ίγνατιανοί κ.ά.). 4. Η λατρευτική, που προβάλλει τη λειτουργική και μυστηριακή ζωή για την ανάβαση και ένωση με τον Θεό. Σε πολλές περιπτώσεις δεσπόζει το ένα στοιχείο χωρίς όμως να απουσιάζουν και τα άλλα και συχνά εμφανίζονται συνδυαστικές μορφές.

Κατά καιρούς γίνεται λόγος για επιδράσεις του νεοπλατωνικού μυστικισμού στον χριστιανικό. Οι διαφορές όμως παραμένουν καθοριστικές, π.χ.: 1. Η χριστιανική Εκκλησία επιμένει , και ο μυστικισμός που αναπτύχθηκε στα πλαίσια της το υιοθετεί πλήρως, ότι ο κόσμος, οι ψυχές, ή ύλη, είναι δημιουργήματα του Θεού και όχι απορροές του Θεού. 2. Ο χριστιανικός μυστικισμός απορρίπτει πλήρως την ένωση της ανθρώπινης ψυχής με τον Θεό σε μιά έννοια πανθεϊστική. 3. Αντιλαμβάνεται τον μυστικισμό όχι ως ένωση με τη θεία ουσία, αλλά ως θέα της θείας δόξας, ως ένωση αγάπης, ως μετοχή στις άκτιστες ενέργειες του Θεού, με τις όποιες ο άνθρωπος φθάνει στη «θέωση», γίνεται «κατά χάριν Θεός». 4. Ενώ στον νεοπλατωνικό μυστικισμό τονίζεται η ένωση της ψυχής με το απόλυτο Εν, κυρίως μέσω ασκητικής καθάρσεως και εκστάσεως, στον χριστιανικό δεσπόζει η συναίσθηση ότι, εφόσον ο Θεός είναι αγάπη, ο μόνος επιτυχής δρόμος για την ένωση του ανθρώπου με τον Θεό είναι η αγάπη. Το μυστικό χριστιανικό ρεύμα αναβλύζει από τις πηγές της θείας αποκαλύψεως και αδιάκοπα ανανεώνεται από αυτές.

Μετά τις γενικές αυτές παρατηρήσεις θα χαραχθεί αδρά η πορεία του χριστιανικού μυστικισμού στον δυτικό κόσμο και, τέλος, η εξέλιξη του Ορθόδοξου μυστικισμού, που μας αφορά περισσότερο, με επισήμανση των βασικών θεμάτων και χαρακτηριστικών του.


Δυτικός χριστιανικός μυστικισμός


Τη δυτική Χριστιανοσύνη επηρέασε προπαντός ο Αυγουστίνος (354-430), ο οποίος μίλησε για τη θεία εικόνα κυρίως με ψυχολογικούς όρους, αρχίζοντας από τη σχέση Δημιουργού -δημιουργήματος, την οποία η θεία έλξη και η ανταπόκριση του ανθρώπου σ' αυτήν μεταμορφώνει σε ταυτότητα. Αργότερα ο Johannes Scotus Eriugena (810-877), υιοθετώντας τη νεοπλατωνική φιλοσοφία και μεταφράζοντας τα συγγράματα που φέρουν το όνομα του Διονυσίου Αρεοπαγίτου, έδωσε νέους χυμούς στον πρώιμο μεσαιωνικό μυστικισμό. Οι μυστικοί της Δύσεως παραμέρισαν τον μυστικισμό της εικόνας και στράφηκαν περισσότερο σ' έναν ιδιωτικό και συναισθηματικό μυστικισμό, διαμορφώνοντας με τον τρόπο αυτό τον ερωτικό χριστιανικό μυστικισμό.

Από τους διαπρεπέστερους υμνητές του πνευματικού ερωτά υπήρξε ο Βερνάρδος του Κλαιρβώ (1090-1153). Η αγάπη του ήταν χριστοκεντρική, ενατενίζουσα τον εσταυρωμένο Χριστό. τον 13ο αι. αναπτύχθηκε μιά νέα αντίληψη της σημασίας της σαρκώσεως του Λόγου και της σπουδαιότητας που έχει μετά από αυτήν όλη η δημιουργία. Έκτοτε η παρουσία του Θεού αναζητείται περισσότερο μέσα στη δημιουργία παρά έξω από αυτήν.

Ο Φραγκίσκος της Ασίζης (1182-1226) δίδαξε τους συγχρόνους του να αντιμετωπίζουν τη φύση με σεβασμό και αγάπη, καθώς επίσης τον άρρωστο και τον φτωχό άνθρωπο. Η ζωηρή συνείδηση της μοναδικής σημασίας που έχει το γεγονός ότι ο Θεός έγινε άνθρωπος χάρισε στον χριστιανικό ερωτικό μυστικισμό ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο και ενδιαφέρον για το κοινωνικό γίγνεσθαι. Πολλοί δυτικοί μυστικοί, όπως η Αικατερίνα της Σιέννας (1347-1380) και ο Ιγνάτιος Λογιόλα (1491-1556), έζησαν δραστήριο βίο και επηρέασαν ευρύτερα την κοινωνία.

Ο μεσαιωνικός μυστικισμός έφθασε σε μεγάλα ύψη με τον Έκαρτ (Johannes Eckhart, 1260-1327), που θεωρείται ο σημαντικότερος μυστικός θεολόγος της Δύσεως. Συνύφανε αυγουστίνειες και ελληνικές θεωρίες με μιά τολμηρή αποφατική θεολογία και δημιούργησε ένα επιβλητικό σύστημα, με κέντρο της θεολογικής του οντολογίας την εικόνα, οδηγώντας τον μυστικισμό της εικόνας στα απώτατα όρια. Ο άνθρωπος καλείται να αποκτήσει συνείδηση του θείου στοιχείου που υπάρχει μέσα του. Η νέα γέννηση του Χριστού στα μύχια της ψυχής αποτελεί τον σκοπό της ιστορίας της σωτηρίας. Ο Έκαρτ επιμένει ότι η μυστική ένωση δεν αποτελεί προνόμιο ορισμένων, αλλά βασική κλήση και τελικό σκοπό της ανθρωπότητας. Για να επιτύχει όμως αυτό ο άνθρωπος, δεν φθάνει μιά διανοητική διαδικασία· απαιτείται απόσυρση από τα εγκόσμια και απάρνησή τους. Τις ιδέες αυτές απλοποίησε ο J. Tauler (;1300-1361), κηρύττοντας έναν προσωπικό, βιωματικό Χριστιανισμό. Αργότερα ο Ολλανδός Jan van Ruysbroek (1293-1381) συμπεριέλαβε στον μυστικισμό της εικόνας ένα μυστικισμό της κτίσεως.

Από τους χαρακτηριστικότερους εκπροσώπους του ερωτικού μυστικισμού της Δύσεως υπήρξαν οι Ισπανοί, Θηρεσία της Άβιλλας (1515-1582) και Ιωάννης του Σταυρού (1542-1591). Ο τελευταίος, που υπήρξε και πνευματικός της Θηρεσίας, περιέγραψε την πνευματική ζωή ως αυξάνουσα κάθαρση - μιά πορεία που αρχίζει με τη νύκτα των αισθήσεων, προχωρεί στη νόηση και καταλήγει στον γνόφο της ενώσεως με τον Θεό. Άλλοι μυστικοί αποκάλεσαν τη δεύτερη και τρίτη φάση, φωτισμό και ένωση αντίστοιχα. η Θηρεσία αναφέρθηκε στη μυστική αγαπητική ένωση ως «γάμο» και περιέγραψε τέσσερις βαθμίδες που οδηγούν στον Θεό: Αυτοσυγκέντρωση, συνδυασμένη με προσευχή. Προσευχή της ησυχίας. Συνενωτική προσευχή, στην οποία βούληση και νους βρίσκονται ενωμένα με τον Θεό. Εκστατική ένωση (unio mystica). Οι διδασκαλίες αυτές επηρέασαν ευρύτερα τον ρομαντικό μυστικισμό των νεοτέρων χρόνων και καλλιέργησαν μιά μυστική διάθεση στοχαστικής, συναισθηματικής και εκστατικής προσευχής.

Μυστικά ρεύματα διαχύθηκαν και στον χώρο των προτεσταντικών κοινοτήτων, που διαμορφώθηκαν από τη μεταρρύθμιση. Το πρώτο εκπροσωπούν ο V. Weigel (1533-1588), που συνέθεσε παραδοσιακές ιδέες από τον Γνωστικισμό και τον Παράκελσο, σ' ένα απαρτισμένο σύστημα. Το δεύτερο ρεύμα πήγασε από τον J. Bohme (1575-1624), το οποίο, στην αρχή μεν συνάντησε σοβαρές αντιδράσεις, αργότερα όμως επηρέασε τη γερμανική πνευματικότητα, όταν αναπτύχθηκε ο μυστικοπαθής ευσεβισμός. Στον αγγλοσαξονικό κόσμο διακεκριμένος μυστικός υπήρξε ο G. Fox (1624-1691), ιδρυτής των Κουάκερων. Με την ανάπτυξη του γερμανικού ιδεαλισμού και με τον F. Schleiermacher ο μυστικισμός προσείλκυσε το ενδιαφέρον της θεολογίας. Αργότερα ο R. Otto επισήμανε τη βαθιά σχέση του μυστικού βιώματος με την ουσία της θρησκείας.


Ανατολικός Ορθόδοξος μυστικισμός

Δύο μεγάλα αρτεσιανά φρέατα μυστικής εμπειρίας, από τα όποια άντλησε ο Ορθόδοξος βυζαντινός μυστικισμός στην πρώτη του φάση, υπήρξαν ο αγ. Γρηγόριος Νύσσης (335/340-394;) και ο μοναχός Ευάγριος ο Ποντικός (345-399). Ο πρώτος τόνισε ότι η ψυχή μπορεί να φθάσει Εκείνον, ο οποίος βρίσκεται πέρα από οποιαδήποτε διανοητική σύλληψη, μέσα στον «φωτεινό γνόφο», και ακόμη καθόρισε τη μυστική εμπειρία ως εν αγάπη ένωση μετά του Θεού. Ο Ευάγριος έθεσε ως κέντρο του μυστικισμού τον νου.

Τον 5ο αι. έργα αποδιδόμενα στον Μακάριο διαμορφώνουν μιά νέα πηγή εμπνεύσεως του Ορθόδοξου χριστιανικού μυστικισμού, υπογραμμίζοντας την αντίληψη ότι το κέντρο του ανθρώπινου προσώπου βρίσκεται εις την καρδίαν. Ο Ευάγριος, επηρεασμένος από τη νεοπλατωνική φιλοσοφία, έβλεπε τον άνθρωπο ως νουν αιχμαλωτισμένο στην ύλη και συνεπώς το σώμα χωρίς μετοχή στην πνευματική ζωή. Τα «Μακαριακά κείμενα», ποτισμένα από τη βιβλική σκέψη, αντικρίζουν τον άνθρωπο ως ένα ενιαίο σύνολο. Βάση του μυστικισμού που αντιπροσωπεύουν αποτελεί η σάρκωση του Λόγου. Η αδιάλειπτη προσευχή δεν οδηγεί έτσι στην απελευθέρωση του πνεύματος από τα δεσμά της σάρκας, αλλά εισάγει τον άνθρωπο στην εσχατολογική πραγματικότητα της βασιλείας του Θεού με όλη την ύπαρξη -πνεύμα και σώμα.

Τα κείμενα που φέρουν το όνομα του Διονυσίου του Αρεοπαγίτου , υπογραμμίζοντας έντονα την αποφατικότητα στη θεολογία, αναπτύσσουν τη θεωρία της «θέας του Θεού», της ενώσεως με τον Θεό και παρακινούν τον άνθρωπο να απαλλαγεί από τις αισθήσεις και τις νοητικές λειτουργίες, για να συναντήσει τον Θεό μέσα στον θείο γνόφο, για να απολαύσει τη χαρά της θέας Του, μολονότι και αυτή θα παραμένει ασαφής. Τα «Αρεοπαγιτικά» κείμενα κάνουν λόγο για μιά κλιμακωτή ανάβαση. Σ' ένα σύστημα «προόδων» αντιστοιχούν ποικίλοι βαθμοί ελλάμψεως. Ο σκοπός είναι να υψωθεί ο άνθρωπος και να φθάσει τον Μοναδικό. Τελικά, αυτή η άνοδος είναι χάρισμα Θεού.Στον μυστικισμό που αναπτύσσεται με κέντρο τη Μονή Σινά, η «προσευχή του Ιησού» αποκτά ήδη στον 7ο αι. έναν κεντρικό ρόλο ως προσευχή διανοίας και καρδίας. Στην τελευταία φάση της πρώτης περιόδου του βυζαντινού μυστικισμού δεσπόζουν ο αγ. Ιωάννης ο Σιναΐτης, συγγραφέας της Κλίμακος (580-670 η μάλλον 525-600) και ο αγ. Μάξιμος ο Ομολογητής (580-662). Το έργο του πρώτου κινείται στη γραμμή ενός μυστικισμού του γίγνεσθαι κατά το θέλημα του Θεού. Στην κορυφή τοποθετούνται οι τρεις αρετές -της πίστεως, της ελπίδας και της αγάπης- και η έμφαση δίνεται στην «προσευχή του Ιησού», που τοποθετείται στο κέντρο της ησυχαστικής πνευματικότητας, στη συνένωση του ονόματος του σαρκωμένου Λόγου με την αναπνοή.

Ο αγ. Μάξιμος, που αποτελεί σπουδαίο ορόσημο στην εξέλιξη του βυζαντινού μυστικισμού, ανέπτυξε το θέμα της θεώσεως, εφαρμόζοντας το χριστολογικό δόγμα στην πορεία της εσωτερικής ζωής. Επισήμανε τις σχέσεις των επί μέρους σταδίων της μυστικής εμπειρίας μεταξύ τους και διευκρίνισε ότι, έως την ολοκλήρωση της, τη «θεωρία» πρέπει να συνοδεύει σύνολο το ήθος με οδηγό την αγάπη. Ο μυστικισμός του Μαξίμου επεκτείνεται και αγκαλιάζει οργανικά το όλον. Ο χριστοποιημένος άνθρωπος ανεβαίνει προς τον Θεό μαζί με το σώμα σε σύνδεσμο με τον ορατό κόσμο και ακόμη υψώνει μαζί του όλη τη δημιουργία, διότι αυτός είναι ο κεντρικός κρίκος που ενώνει τα διαφοροποιημένα μέρη του κόσμου.

Στους επόμενους αιώνες εμπεδώνονται τα επιτεύγματα της μυστικής παραδόσεως της Ανατολής. Στην καμπή της χιλιετηρίδας υψώνεται μιά μεγαλειώδης κορυφή του βυζαντινού μυστικισμού, ο Συμεών ο Νέος Θεολόγος (949-1022; -κατ' άλλους 957-1035) με τους μαθητές του, μεταξύ των οποίων διακρίνεται ο Νικήτας Στηθάτος. Η μυστική εμπειρία του Συμεών χαρακτηρίζεται από ένταση, θέρμη, τόνο απόλυτα προσωπικό. Πρωτοτυπεί ιδιαίτερα στη διδασκαλία περί φωτός, περιγράφοντας βαθιές και συνεχείς προσωπικές εμπειρίες. Σχεδόν σε κάθε σελίδα των έργων του απαντούν αναφορές στο «φως», στην «έλλαμψη» και σε άλλες παρόμοιες λέξεις. ο μυστικισμός του όμως αναπνέει έντονα σε μιά ατμόσφαιρα χριστολογική, αναστάσιμη, αγιοπνευματική, εσχατολογική.

Νέα άνθηση του βυζαντινού μυστικισμού εμφανίζεται από τα μέσα του 13ου αι. έως το τέλος του 14ου, με την ησυχαστική κίνηση. Σ' αυτή την περίοδο κέντρο δεν είναι πλέον το Σινά ή οι κύκλοι της Κωνσταντινουπόλεως, αλλά ο Άθως και η γειτονική Θεσσαλονίκη. Χαρακτηριστικό του ησυχασμού αποτελεί η προσπάθεια για την απόκτηση μιας καταστάσεως απόλυτης ηρεμίας και ησυχίας, η όποια παραμερίζει ψαλμωδίες, μελέτη, καθαρά διανοητική ενασχόληση. Στην προσπάθεια αυτή, που έχει κέντρο της την καρδιά του ανθρώπου, συμβάλλουν η επανάληψη της προσευχής του Ιησού και άλλες πρακτικές ενέργειες που βοηθούν στη συγκέντρωση του νου.

Αποφασιστική για τη θεολογική θεμελίωση του ησυχασμού υπήρξε η συμβολή του αγ. Γρηγορίου του Παλαμά (1296-1359), που αρχικά μόνασε στο Αγιον Όρος και αργότερα έγινε αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης. Ο Παλαμάς τοποθέτησε τον χριστιανικό μυστικισμό μέσα στο γενικότερο θείο σχέδιο της σωτηρίας. Η βασική διάκριση γίνεται μεταξύ κτιστού και ακτίστου· του κτιστού σύμπαντος και των ακτίστων ενεργειών του Θεού. Ο «υπερούσιος» Θεός δεν μπορεί να ταυτισθεί με οποιαδήποτε κτιστή αντίληψη και ιδέα, πολύ περισσότερο με τη φιλοσοφική έννοια της ουσίας. Ο άνθρωπος κατά την έλλαμψη μετέχει στις άκτιστες θείες ενέργειες. «Η θεία και θεοποιός έλλαμψις και χάρις ουκ ουσία, αλλ' ενέργεια εστί του Θεού». Η παλαμική σκέψη, υψώνοντας την αυθεντία των Γραφών, αποκαθιστά την αξία της ύλης, την οποία ο ελληνικός ιδεαλισμός έτεινε να αρνηθεί. Το ανθρώπινο πνεύμα είναι στην πραγματικότητα εξίσου ριζικά διάφορο από τον Θεό, όσο και το σώμα. Και ο Θεός, δίνοντας τη χάρη Του, σώζει τον όλο άνθρωπο, το σώμα και το πνεύμα Του.

Στην ίδια γεωγραφική περιοχή και περίπου στην ίδια εποχή με τον Παλαμά ο Νικόλαος Καβάσιλας (1322-1391), αναπτύσσοντας τη διδασκαλία του για τα Μυστήρια, αναφέρθηκε στα θέματα της σωτηρίας και της ενώσεως με τον Θεό. Ούτε οι ναοί, δίδαξε, ούτε οποιοσδήποτε άλλος ιερός χώρος είναι τόσο άγιος, όσο ο άνθρωπος, με τη φύση του οποίου κοινωνεί ο ίδιος ο Χριστός. Ο μυστικισμός του Καβάσιλα χαρακτηρίζεται από βαθιά χριστολογική αίσθηση και προσήλωση στην οντολογική πραγματικότητα του Σώματος του Χριστού, «ο εστίν η Εκκλησία».
Η βυζαντινή παράδοση συνέχισε να επηρεάζει τις τουρκοκρατούμενες Ορθόδοξες χώρες. από τα τέλη του 18 αι. η Φιλοκαλία του αγ. Νικόδημου του Αγιορείτου (εκδ. 1782) αποτέλεσε τη χρηστομάθεια του Ορθόδοξου μυστικισμού, αρδεύοντας το νεότερο Ορθόδοξο ήθος*.



Βασικά θέματα του βυζαντινού μυστικισμού

Οι όροι-κλειδιά, γύρω από τους οποίους περιστρέφονται τα βυζαντινά μυστικά κείμενα, είναι: «γνώσις», «ησυχία», «νήψις», «προσευχή», «απάθεια», «κάθαρσις του νοός», «άσκησις», «πράξις», «θεωρία», «έκστασις», «έλλαμψις», «μνήμη Θεού»,«θεατού Θεού»,«θείο φως», «μέθεξις», «θείος έρως», «θέωσις». Την ιδιοτυπία του μυστικού βιώματος εκφράζουν επίσης οι αντινομικοί συνδυασμοί που αγκαλιάζουν διαλεκτικά τη χριστιανική εμπειρία: «λαμπρός γνόφος», «ευφρόσυνο πένθος», «νηφαλία μέθη» κ.α. Ενώ όμως την προσοχή πολλών μελετητών ελκύει η ιδιοτυπία ορισμένων από τους ανωτέρω όρους της Ορθόδοξης μυστικής θεολογίας, εντούτοις δεν πρέπει να παραθεωρείται ότι από τις περισσότερο επαναλαμβανόμενες έννοιες στους Ορθόδοξους μυστικούς είναι οι όροι: «Θεός»,«Ιησούς», «Χριστός», «Πνεύμα», «Αγία Τριάς», «χάρις», «εντολαί», «Σταυρός», «Ανάστασις», «αγάπη».

Τα τυπικότερα στοιχεία του βυζαντινού μυστικισμού είναι:

α) Η ήρεμη έκσταση, στην οποία συμβάλλει η αδιάλειπτη νοερά προσευχή και ο νους με τη συμμετοχή των αρετών. Ο βυζαντινός μυστικισμός δεν γνωρίζει τους τύπους εκείνους εκστάσεως που συναντούμε σε άλλα θρησκεύματα (Σαμανισμό, αφρικανική πνευματοληψία, διονυσιακή έκσταση, δερβίσηδες κ.λπ.), η οποία σχετίζεται με τεχνικές ψυχοσωματικών διεγέρσεων, χορούς, ναρκωτικά κ.λπ. Ούτε ακόμη ταυτίζεται με την έκσταση των μυστηριακών θρησκειών ή τη φιλοσοφική λεγόμενη έκσταση των πλατωνικών και νεοπλατωνικών, με την έξοδο δηλαδή του νου από το σώμα, από τον χρόνο, για να λειτουργήσει δήθεν καθαρά.

β) Γνώση - αγνωσία. Όσο περισσότερο γνωρίζει ο άνθρωπος τον Θεό, τόσο περισσότερο συνειδητοποιεί το ακατάληπτο της ουσίας Του. Συχνότατες είναι οι αποφατικές διατυπώσεις, όπως «υπερούσιος αοριστία» (Διονύσιος Αεροπαγίτης), «υπερ-άρρητος», «υπεράγνωστος» (Μάξιμος).

γ) Έλλαμψη και θέρμη. η πολυδιάστατη εμπειρία του φωτός έχει άμεσες χριστολογικές, πνευματολογικές και εσχατολογικές συναρτήσεις. Η μυστική θεωρία προεκτείνεται σε θέα εσχατολογική, έξοδο από την Ιστορία προς το αιώνιο φως της Δευτέρας Παρουσίας. Παρά τη συχνότητα όμως και τη σημασία του φωτός, ποτέ δεν δόθηκε το βάρος σε εξωτερικά φαινόμενα. Αυτά θεωρήθηκαν μόνο μιά πλευρά της θέας του Θεού. ο ουσιαστικός σκοπός παρέμεινε η συνάντηση του προσώπου του Χριστού.

δ) «Θείος έρως». Ενώ η λέξη «έρως» επανέρχεται στα κείμενα των βυζαντινών μυστικών, οι ερωτικές περιγραφές είναι λιτές και διαφοροποιούνται σαφώς από ανάλογες σελίδες του μουσουλμανικού ή του ινδουιστικού μυστικισμού. Ακόμα και σε σχέση με τους δυτικούς μυστικούς, οι όποιοι συχνά χρησιμοποιούν ρομαντικές και ρεαλιστικές περιγραφές, οι Βυζαντινοί διαφέρουν όταν μιλούν για τον έρωτα του Θεού - όπως οι αποπνευματοποιημένες βυζαντινές εικόνες από τα δυτικοχριστιανικά αγάλματα. «Ο θείος έρως», «ο μακάριος έρως», δεν νοείται σαν μιά συναισθηματική διέγερση. Δένεται άμεσα με την αγάπη στην καθολική της μορφή, στην οποία δίνεται σταθερά το πρωτείο.

ε) Μία διαλεκτική τάση μεταξύ «έχειν» και «μη έχειν», μεταξύ στάσεως και συνεχούς κινήσεως, συνεχούς επεκτάσεως σε νέες εμπειρίες «από δόξης εις δόξαν», δεσπόζει στον βυζαντινό μυστικισμό. Η ανέλιξη αυτή συνδυάζεται με βαθιά ταπείνωση, ευγνώμονη εξάρτηση από τη θεία χάρη και ανοικτή συνείδηση στην ιστορική, εσχατολογική προοπτική.

στ) «Θέωσις». Οι βυζαντινοί θεολόγοι, στηριγμένοι βιωματικά στη θεολογία της σαρκώσεως, οδηγούνται σταθερά σε μιά θεολογία της θεώσεως. Ο αγ. Μάξιμος, ο όποιος ιδιαίτερα επιμένει σ' αυτήν τη διδασκαλία, τονίζει ότι το δράμα του Θεού στον γνόφο είναι ήδη μετοχή στον Θεό. στη θέωση τελικά οδηγεί η μετοχή και η μέθεξη των ενεργειών του Θεού. Γινόμαστε «θεοί κατά χάριν», θεοί, «άνευ της κατ' ουσίαν ταυτότητος». Πρόκειται για ένα τολμηρό δράμα, γεμάτο εμπιστοσύνη στη δύναμη της θείας χάριτος, πίστη στην οντολογική αλλοίωση που συντελείται στον κόσμο με τη σάρκωση του Χριστού και τη συνεχή δράση του Αγίου Πνεύματος, πλημμυρισμένο από ανεκλάλητη αισιοδοξία για τον τελικό σκοπό του ανθρώπου.


(Σχετικά με τα χαρακτηριστικά του Ορθόδοξου μυστικισμού βλ. κατωτέρω: Γιόγκα και Ορθόδοξος Ησυχασμός.)

Γενικά, ο Ορθόδοξος μυστικισμός παρουσιάζει ήρεμη νηφαλιότητα και ανάταση, σε ριζική αντίθεση προς μυστικίζουσες θεοσοφικές ή απόκρυφες θεωρίες και ψυχοσωματικές τεχνικές. Όλα είναι δώρα της χάριτος του Θεού. Εκείνο που κυρίως καταθέτει ο άνθρωπος είναι η προαίρεση, το μόνο ουσιαστικό που έχει δικό του. Ιδιαίτερα εξωτερικά φαινόμενα -όπως τα στίγματα, που είναι τόσο συχνά στους μυστικούς της Δύσεως- δεν αναφέρονται στους μυστικούς της Ανατολής. Πολλοί από τους τελευταίους προειδοποιούν ιδιαίτερα για τον κίνδυνο των σωματικών οραμάτων ή φαντασιώσεων. Διότι και τα δύο καταστρέφουν την ενότητα του ανθρώπου, την οποία ο Χριστός ήρθε να αναστηλώσει.

Η μυστική εμπειρία στην Ανατολική Εκκλησία διαμορφώνει το ήθος, την εν γένει πνευματικότητα και λατρευτική ζωή της. Είναι τόσο ευρεία η ακτινοβολία του μυστικού βιώματος, ώστε να μπορεί να γίνει λόγος γενικότερα για μυστική θεολογία και πνευματικότητα της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

Κλείνοντας το κεφάλαιο αυτό πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι κάθε τύπος μυστικισμού βρίσκεται σε οργανική σχέση με το ευρύτερο πλαίσιο, τις δοξασίες και τις βασικές αρχές της θρησκείας, μέσα στην οποία αναπτύχθηκε. Επηρεάζεται από τις αφετηριακές θρησκευτικές της συλλήψεις, τον γενικότερο προσανατολισμό και αντίστοιχα τις επαναπροσδιορίζει και τις διαμορφώνει.



Βιβλιογραφία κατ' επιλογήν
Arberry, A.J., Sufism;An Account of the Mystics of Islam, G. Allen and Unwin, London 1950.
Blyth, R.H., Zen and Zen Classics, The Hokuseido Press, Tokyo 19703. Butler, C, Western Mysticism, Constable, London 19673. Dasgupta, S., Hindu Mysticism, Open Court, London 1927. Dupre, L., «Mysticism», The Encyclopaedia of Religion, (ed. M. Eliade):
Macmillan, New York, τομ. 10 (1987),pp. 245-261. Fedopov, G.P. (ed.), A Treasury of Russian Spirituality, Belmont, Mass, Nordlund 19752. [...]


* Ρωσικός μυστικισμός. Στην Ορθόδοξη Ρωσία αναπτύχθηκαν δύο ρεύματα μυστικισμού. Το ένα υπήρξε άμεση συνέχεια της βυζαντινής και γενικά της Ορθόδοξης παραδόσεως. Τροφοδοτήθηκε σταθερά από τη λειτουργική ζωή και τις μεταφράσεις βυζαντινών μυστικών, όπως της Φιλοκαλίας, που κυκλοφόρησε αρχικά στη σλάβονική και αργότερα (1894) στη ρωσική γλώσσα. Ασκητικές μορφές, όπως ο Παΐσιος Βελιτσκόβσκυ (1-1794), ο Σεραφείμ του Σάρωφ (1754-1833) και πολλοί άλλοι είχαν στη ζωή τους ζωηρά μυστικά βιώματα.
Το άλλο ρεύμα προήλθε από μεταφράσεις διαφόρων γνωστών και αγνώστων μυστικών συγγραφέων της δυτικής Χριστιανοσύνης, συνήθως ευσεβιστικών τάσεων, και παρουσίασε επικίνδυνες εξάρσεις και αιρετικές αποκλίσεις. Χαρακτηριστικές μορφές στη δεύτερη αυτή τάση υπήρξαν οι: Γρ. Σ. Σκοβορόντα (1722-1794), Ν.Ι. Νοβικώφ και Α.Φ. Λά-μπσιν. Τον 19ο αι. εμφανίσθηκαν στη Ρωσία διάφορες μυστικοπαθείς ομάδες, με πρωταγωνιστές την Ταταρίνοβα, τον Α .Π. Ντουμποβίσκυ, τον Κοτέλνικωφ (του οποίου οι οπαδοί ονομάσθηκαν «οχήματα του Πνεύματος» -«ντουχονόστσι»), οι όποιες προκάλεσαν την αντίδραση της Εκκλησίας.
Σημαντικότερος εκπρόσωπος του ρωσικού μυστικισμού υπήρξε ο Βλ. Σολοβιώφ (1853-1900). Με σαφείς επιδράσεις από τον Νεοπλατωνισμό και τους μυστικούς της χριστιανικής Δύσης, όπως τους Eriugena, Bohme κ.α., ο Σολοβιώφ, έχοντας ο ίδιος έντονες προσωπικές μυστικές εμπειρίες, ανέπτυξε τις απόψεις του για τη μυστική πίστη, την «πανενότητα» του Θεού με το κοσμικό και ιστορικό σύμπαν κ.λπ. Αρχικά σλαβόφιλος, δέχθηκε 4 χρόνια πριν πεθάνει τη ρωμαιοκαθολική ομολογία. Κάπως πιο κοντά στην Ορθόδοξη παράδοση, ο θεολόγος και φιλόσοφος Α.Σ. Χομιάκωφ (1804-1860) πλούτισε τον ρωσικό μυστικό στοχασμό. Ξεκινώντας από τη μυστική εμπειρία της Εκκλησίας και στρεφόμενος γύρω από αυτήν, ανέπτυξε ένα μυστικισμό της ολοκληρώσεως και συναδελφότητας, που κέντρο του έχει το Πνεύμα του Χρίστου. Το έργο του άσκησε μεγάλη επίδραση στη μετέπειτα ρωσική θεολογική σκέψη.



+Αναστασίου Γιαννουλάτου
Ίχνη από την αναζήτηση του υπερβατικού, εκδ. Ακρίτας, σ. 319-355

Τετάρτη, 28 Απριλίου 2010

Ματιές στον Τύπο μιας άλλης εποχής (εφημ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ)





Τρίτη, 27 Απριλίου 2010

Βαρόνος Φον Κνίγκε



(Adolph Franz Friedrich Ludwig Knigge, Bredenbeck, 16 Οκτωβρίου 1752 – Bremen, 6 Μαϊου 1796).


Γερμανός βαρόνος (στα γερμανικά «freiherr»), ταλαντούχος συγγραφέας και ποιητής, ορθολογιστής, ελευθεροτέκτονας και στέλεχος των «Πεφωτισμένων» («Ιλλουμινάτι»).

ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ
Γεννήθηκε στο Μπρέντενμπεκ (Bredenbeck) του Αννόβερου από οικογένεια ευγενών, σπούδασε νομικά στο Γκαίτινγκεν (Göttingen) από το 1769 έως το 1772, έγινε αυλικός στην Έσση - Κάσελ και το 1777 τοποθετήθηκε «Αρχιθαλαμηπόλος» («Kammerherr») στην Αυλή της Βεϊμάρης (Weimar). Λίγο πριν την λήψη του πτυχίου του, σε ηλικία μόλις 20 ετών, μυήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 1772 στον Ελευθεροτεκτονισμό της «Αυστηρής Τήρησης» («Strikte Observanz») στην στοά του «Εστεμμένου Λέοντος» του Κάσελ (Kassel) και λίγο αργότερα σχετίστηκε για κάποιον καιρό με τον καθηγητή του Μαρβούργου (Marburg) Σραίντερ (Friedrich Joseph Wilhelm Schröder, 1733 - 1778), ο οποίος τον έβαλε στον χώρο του αποκρυφισμού, του Ροδοσταυρισμού και της αλχημείας. Τα επόμενα χρόνια πάντως, απηυδισμένος από την απολυταρχία που συναντούσε παντού, υιοθέτησε ριζοσπαστικές φιλελεύθερες απόψεις, απαρνήθηκε τον βαρονικό τίτλο του («freiherr») και τον αντικατέστησε με το ευφυολόγημα «der freie Herr Knigge» («ο ελεύθερος κύριος Κνίγκε»).

ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗ ΣΤΟΥΣ «ΠΕΦΩΤΙΣΜΕΝΟΥΣ»
Πιστεύοντας ότι το ανθρώπινο είδος έχει μέσω της Λογικής την ικανότητα να αυτοκυβερνάται, ο μόλις 27χρονος Αδάμ Βαϊσχάουπτ (Adam Weishaupt, 1748 - 1830, αναθρεμμένος από Ιησουϊτες μοναχούς και καθηγητής Φυσικού και Κανονιστικού Δικαίου στο πανεπιστήμιο του Ίνγκολσταντ, Ingolstadt) και τέσσερις ακόμη σύντροφοί του είχαν ιδρύσει στο Μόναχο της Βαυαρίας την πρωτομαγιά του 1776 την οργάνωση «Ένωση των Τελειοποιητών» («Bund der Perfektibilisten»), που αργότερα μετονομάστηκε σε «Τάγμα των Πεφωτισμένων» («Der Illuminatenorden», «Illuminati», «Ιλλουμινάτι») κατά τα μυστικά, ιεραρχικά και δομικά πρότυπα των Ιησουϊτών και αμέσως μετά είχαν επιχειρήσει διείσδυση στον Ελευθεροτεκτονισμό, τον οποίο ήδη από το 1774 ο Βαϊσχάουπτ θεωρούσε ανεπαρκή να πολεμήσει την θεοκρατία, αλλά χρήσιμο ως δομή για την διάδοση των ιδεών του ( για τον λόγο αυτόν ο Βαϊσχάουπτ μυήθηκε στις αρχές της επόμενης χρονιάς, δηλαδή του 1777, στην στοά «Theodor zum guten Rath» του Μονάχου).

Σκοποί της οργάνωσης των «Πεφωτισμένων» ήσαν «η αμοιβαία βοήθεια και υποστήριξη των μελών της, η επίτευξη του ανωτάτου βαθμού ηθικής και αρετής και η δημιουργία των προϋποθέσεων για την αλλαγή του κόσμου μέσα από την συνεργασία των ενάρετων ανθρώπων που θα τους κάνει ικανούς να αντισταθούν στην προέλαση του κακού και της αχρειότητας», αλλά απώτερος σκοπός ήταν η ανατροπή παντού στην Ευρώπη της χριστιανικής θεοκρατίας και των μοναρχικών απολυταρχιών, κάτι που για ένα πολύ βραχύ διάστημα και εντοπισμένο σε μερικές μόνον γαλλικές πόλεις θα πετύχαιναν εν μέρει έπειτα από κάποια χρόνια οι Γάλλοι «Ιακωβίνοι» (κάποιοι εικάζουν, δίχως όμως στοιχεία, ότι τα απομεινάρια των «Πεφωτισμένων» έπαιξαν δήθεν σημαντικό ρόλο στην προπαρασκευή της Γαλλικής Επανάστασης, ο δε Γράβιγγερ υποστηρίζει ότι εκπρόσωπός τους στην Γαλλία ήταν ο Μιραμπώ και σημειώνει ότι αυτό «εξηγεί ίσως τον αιφνίδιον και μυστηριώδη τρόπον του θανάτου του»).

Ο Κνίγκε προσχώρησε στους «Πεφωτισμένους» το 1780 υπό το ψευδώνυμο «Φίλων» («Philo»), ένωσε τις δικές του γνώσεις περί «Εσωτερισμού» με την στοχοθεσία του Βαϊσχάουπτ για πολιτική επανάσταση και έκανε πολλή δουλειά, ποιοτική όσο και ποσοτική, στην διαμόρφωση της ιδεολογίας, αλλά και των εσωτερικών τυπικών της οργάνωσης. Εκείνο που παρήγαγε (ήδη ολοκληρωμένο τον Ιανουάριο του 1782), συν την υψηλή υπόληψη που απολάμβανε στους ανώτερους κοινωνικούς κύκλους, συνετέλεσαν στην θεαματική αύξηση των μελών της οργάνωσης που μέχρι τις αρχές της άνοιξης του 1782 είχε αποκτήσει 500 περίπου μέλη. Επίσης ο Κνίγκε προχώρησε στην βελτίωση και καλύτερη τεκμηρίωση τής υποτιθέμενης προέλευσης της οργάνωσης από την αρχαιότητα (κλασικής για όλες τις μυστικές αδελφότητες), την οποία είχε εφεύρει ο Βαϊσχάουπτ, και καθιέρωσε 9 μυητικούς βαθμούς: Μαθητής, Εταίρος, Διδάσκαλος, Μείζων Πεφωτισμένος, Διευθύνων Πεφωτισμένος, Ιερεύς, Βασιλεύων, Μάγος και Βασιλεύς.


Με παρότρυνση του Βαϊσχάουπτ, που του προμήθευσε και τα σχετικά στοιχεία, ο Κνίγκε έγραψε το 1781 μια σειρά από άρθρα ενάντια στους «Ιησουϊτες» και τον Μάρτιο του 1781 τρία από αυτά είδαν το φως της δημοσιότητας μέσα από την έγκυρη επιθεώρηση του ευρύτατα σεβαστού καθηγητή του Γκαίτινγκεν Σλαίτσερ (August Ludwig Schlözer, 1735 - 1809). Εικάζεται μάλιστα από κάποιους ότι ο κατάλογος των προσόντων του κατάλληλου για να ενταχθεί στην οργάνωση, που αποδίδεται στον Βαϊσχάουπτ, στην πραγματικότητα έχει συνταχθεί από τον Κνίγκε: «Eκείνος που δεν κλείνει τα αυτιά του στους θρήνους της αθλιότητας, ούτε την καρδιά του στην ευσπλαχνία. Eκείνος που είναι φίλος και αδελφός όσων δυστυχούν. Eκείνος που έχει καρδιά πρόθυμη στην αγάπη και την φιλία. Eκείνος που αντέχει στις αντιξοότητες, δεν κουράζεται να φέρει σε πέρας το έργο που ανέλαβε, εκείνος του οποίου η ψυχή μπορεί να συλλάβει μεγάλα σχέδια. Eκείνος που περιφρονεί την αποδοκιμασία του πλήθους, όταν χρειαστεί να να υπερασπιστεί την αλήθεια και την αρετή, εκείνος που ακολουθεί αυτό που διατάσσει η καρδιά του. Eκείνος που δεν περιγελά τον ανήμπορο. Eκείνος που μισεί την οκνηρία. Eκείνος που δεν θεωρεί άχρηστη καμία γνώση». Την ίδια επίσης χρονιά (1781) ο Κνίγκε εξέδωσε με ψευδώνυμο δύο αντι-ιησουϊτικες μπροσούρες, τις «Μια Προειδοποίηση στους Γερμανούς Πρίγκιπες να φυλάσσονται από το πνεύμα και το μαχαίρι των Ιησουϊτών» («Avertissement aux princes allemands, pour les mettre en garde contre l'esprit et le poignard des Jésuites») και «Για στους Ιησουϊτες, τους Ελευθεροτέκτονες και τους Ροδόσταυρους» («Ueber Jesuiten, Freymaurer und deutsche Rosencreutzer»), την δεύτερη με το ψευδώνυμο «Joseph Aloys Maier» που υποτίθεται ότι ήταν πρώην «Ιησουϊτης».

Πολλές «προσωπικότητες» της συνομωσιολογίας (William T. Still, Nesta Webster, Gary Allen, κ.ά.) ισχυρίζονται μάλιστα ότι, με προτροπή του Κνίγκε, οι «Πεφωτισμένοι» ζήτησαν επίσημα στις 2 Δεκεμβρίου 1781 την αποδοχή τους από τον Ελευθεροτεκτονισμό και ότι αυτή όντως υλοποιήθηκε στις 16 Ιουλίου 1782, πρώτη ημέρα του συνεδρίου του Βίλχελμσμπαντ (Wilhelmsbad) που διεξήχθη από τις 16 Ιουλίου μέχρι τις την 1 Σεπτεμβρίου εκείνης της χρονιάς. Καθώς το προπαγανδιστικό υλικό των «Πεφωτισμένων» έφθασε και στην Γαλλία, την Αυστρία, την Ουγγαρία, την Ιταλία, την Ρωσία, την Πολωνία, τις Κάτω Χώρες, την Σουηδία και την Δανία, ο αριθμός των μελών έγινε πλέον τριψήφιος. Το 1783 προσχώρησε στους «Πεφωτισμένους» με το ψευδώνυμο «Ααρών» ο δούκας Φερδινάνδος του Μπράουνσβαϊγκ (Ferdinand, Duke von Brunswick, 1721 - 1792), ο πιο γνωστός ηγέτης του τότε ευρωπαϊκού Τεκτονισμού, καθώς και οι Γκαίτε (Johann Wolfgang von Goethe, 1749 – 1832, με το ψευδώνυμο «Άβαρις»), Νικολάϊ (Christoph Friedrich Nicolai, 1733 – 1811, με το ψευδώνυμο «Λουκιανός») και Χέρντερ (Johann Gottfried von Herder, 1744 – 1803, με το ψευδώνυμο «πάπας Δάμασος»).

ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ «ΠΕΦΩΤΙΣΜΕΝΟΥΣ»
Από το 1783 όμως άρχισαν να φαίνονται σημάδια ρήξης ανάμεσα στους δύο άνδρες, μιας ρήξης που οριστικοποιήθηκε στις 20 Απριλίου 1784. Αποχωρώντας την ίδια ημέρα από τους «Πεφωτισμένους», ο Κνίγκε κατήγγειλε τον Βαϊσχάουπτ για «ιησουϊτισμό», αν και, πιστός στον όρκο του, υπέγραψε την 1η Ιουλίου ένα σύμφωνο να επιστρέψει στο Τάγμα όλα τα περιουσιακά στοιχεία και τα τυπικά που είχε μέχρι τότε στα χέρια του, διατηρώντας παράλληλα πάντα τον όρκο σιωπής του. Την ίδια εποχή αποσύρθηκε και από τον Ελευθεροτεκτονισμό και ασχολήθηκε από εκεί και πέρα μέχρι το τέλος του βίου του με την λογοτεχνία. Σε λίγο ήλθε η διάλυση της οργάνωσης από την βαυαρική μυστική αστυνομία.

Η ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΩΝ «ΠΕΦΩΤΙΣΜΕΝΩΝ»
Για την διάλυση της οργάνωσης, που στις αρχές του 1784 είχε πια περισσότερα από 3.000 μέλη, κατέθεσαν στις αρχές οι είτε εγκάθετοι, είτε προδότες Johann Sulpitius Marquis de Cosandey ή «Ξενοφών», Vitus Renner ή «Αναξίμανδρος», Joseph von Utzschneider ή «Ελλάνικος Λέσβιος», Georg Maximilian Johann von Dillis ή «Τιμαγόρας» και Georg Grünberger ή «Αρχύτας».

Στις 22 Ιουνίου 1784, παρακινημένος από τον εγκάθετο «Ελλάνικο Λέσβιο» που είχε αποχωρήσει από τον Αύγουστο του 1783, ο δούκας της Βαυαρίας Κάρολος Θεόδωρος (Karl Theodor, 1724 - 1799) εξέδωσε έδικτο με το οποίο έθετε εκτός νόμου στην επικράτειά του όλες τις μυστικές κοινωνίες. Τον Οκτώβριο, οι «Ελλάνικος Λέσβιος», «Αρχύτας» και «Ξενοφών» παρέδωσαν στην μυστική αστυνομία εσωτερικά έγγραφα της οργάνωσης και λίστες μελών της και στις 2 Μαρτίου 1785 (ενώ ο Βαϊσχάουπτ είχε ήδη διαφύγει από τις 16 Φεβρουαρίου στο Ρέγκενσμπουργκ, Regensburg) με ένα συμπληρωματικό έδικτο ο δούκας ανανέωσε την απαγόρευση, ονομάζοντας αυτή την φορά ειδικά τους «Πεφωτισμένους» και επανήλθε στις 16 Αυγούστου με ένα ακόμη εναντίον τους έδικτό του. Στις 18 Ιουνίου και 12 Νοεμβρίου 1785 και ο ίδιος ο πάπας Πίος ο 6ος καταδίκασε την οργάνωση σε δύο επιστολές που απηύθυνε προς τον επίσκοπο του Φράϊζινγκ (Freising) της Βαυαρίας.

Στις 11 Οκτωβρίου 1786 η μυστική αστυνομία έκανε έφοδο στο σπίτι του «Πεφωτισμένου» βαρόνου και διπλωμάτη Τσβακ ή «Κάτωνα» (Franz Xavier von Zwack, 1755 - 1843) στο Λάντσατ (Landshut) και κατέσχεσε τον κρυπτογραφικό κώδικα της οργάνωσης, πλήθος τυπικών, ένα αθεϊστικό μανιφέστο, ένα σχεδίασμα για επέκταση με κλάδο γυναικών, δεκάδες αντίγραφα κρατικών σφραγίδων, ένα αρχείο 200 περίπου επιστολών ανάμεσα στα ηγετικά στελέχη και δεκάδες «ανατρεπτικά» βιβλία. Στις 16 Αυγούστου 1787 ο δούκας της Βαυαρίας εξέδωσε το τέταρτο και καταληκτικό έδικτο ενάντια στους «Πεφωτισμένους», ορίζοντας ποινές για τα μέλη τους από δήμευση περιουσίας και ισόβια εξορία έως θανατική ποινή. Παρά την υπεράνθρωπη προσπάθεια τού εναπομείναντος ηγέτη των «Πεφωτισμένων» Μπόντε (Johann Joachim Christoph Bode, 1730 - 1793) να διατηρήσει ζωντανά, από την Βεϊμάρη όπου είχε καταφύγει, τα εκτός Βαυαρίας παραρτήματα της οργάνωσης, αυτά έπεσαν πολύ σύντομα σε παρακμή και τα τελευταία διαλύθηκαν το 1789.

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ
Οι ιδέες που εξέφραζε ο Κνίγκε υπέρ των ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωμάτων, τον απομόνωσαν αρκετά γρήγορα από τους αριστοκράτες μέχρι πρότινος προστάτες του και του στέρησαν κάθε οικονομική στήριξη. Σε αυτή την άσχημη κατάσταση ήλθε να προστεθεί και μια μακρά περίοδος ασθενείας που τον έφερε σε πλήρη απόγνωση, αν και τα προβλήματά του μειώθηκαν αρκετά το 1790, όταν βρήκε μία αξιοπρεπή θέση διοικητικού υπαλλήλου στην Βρέμη (Bremen), που τότε αποτελούσε μία από τις πιο φιλελεύθερες πόλεις του «Χανσεατικού Συνδέσμου». Δύο χρόνια πριν, είχε εκδώσει το βιβλίο του «Περί της Συναναστροφής με τους Ανθρώπους» («Über den Umgang mit Menschen»), ένα έργο για την πολιτισμένη και αρμονική συνύπαρξη των ανθρώπων που έμεινε κλασικό. Στο βιβλίο του αυτό, ο Κνίγκε δίνει κανόνες συμπεριφοράς για έναν ευτυχισμένο, ήρεμο και παραγωγικό βίο της ανθρωπότητας και έκτοτε στην γερμανική το όνομα του συγγραφέα εξισώθηκε με την καλή συμπεριφορά.

Μετά την εγκατάστασή του στην Βρέμη έγραφε ακατάπαυστα, αν και, επειδή υπερασπιζόταν ανοικτά την Γαλλική Επανάσταση και τους «Ιακωβίνους», συγκέντρωνε νέες αντιπάθειες προς στο πρόσωπό του. Για πάνω από ενάμιση αιώνα αγνοήθηκε συστηματικά από τους Γερμανούς ιστορικούς της λογοτεχνίας (ο κυριότερος σύγχρονος μελετητής και αναλυτής του είναι ο Jörg – Dieter Kogel), ενώ αρκετά κείμενά του είτε λογοκρίθηκαν, είτε απαγορεύθηκαν, είτε κατασχέθηκαν και κατεστράφησαν, είτε παραποιήθηκαν μετά τον θάνατό του. Πέθανε στην Βρέμη στις 6 Μαϊου 1796, σε ηλικία μόλις 44 ετών.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ «ΠΕΦΩΤΙΣΜΕΝΟΥΣ»
Ο βραχύβιος αγώνας των «Πεφωτισμένων» αποδοκιμάστηκε έκτοτε από τους ελευθεροτέκτονες συγγραφείς, που, όπως και στην περίπτωση των «Καρμπονάρων», δεν επιθυμούσαν σύνδεσή τους με το στοιχείο της ανατροπής. Το ίδιο αποδοκιμάστηκε και από απροκάλυπτα αντιδραστικούς ανθρώπους, είτε οπαδούς της χριστιανικής απολυταρχίας, είτε εχθρούς της πολιτικής ελευθερίας, είτε επιδέξιους εκφοβιστές των μεγάλων μαζών μέσα από τερατώδεις θεωρίες συνομωσίας, δυστυχώς πιστευτές από τους στερούμενους κριτικής σκέψης. Ο θεωρητικός της χριστιανομοναρχικής απολυταρχίας κόμης Ιωσήφ ντε Μαίστρ (Joseph – Marie, comte de Maistre, 1753 – 1821, τον οποίο ο Émile Faguet περιέγραψε ως «πωρωμένο θεοκράτη») έγραψε χαρακτηριστικά: «το όνομα των Πεφωτισμένων είχαν οι εγκληματίες εκείνοι οι οποίοι τόλμησαν να συλλάβουν το σχέδιο και να οργανώσουν στην Γερμανία την πλέον εγκληματική οργάνωση, με πρόγραμμα να εξαλείψουν από την Ευρώπη τον Χριστιανισμό και τους ηγέτες της». Ο Πέτρος Γράβιγγερ καταθέτει αντίθετα με πιο ήπιο τρόπο την, σαφή ωστόσο, απαξίωσή του στο λήμμα «Φωτισμένοι» της «Εγκυκλοπαίδειας Εσωτερισμού»: «σκοπός αυτού (του Βαϊσχάουπτ) ήτο αφ’ ενός ο εξευγενισμός των ανθρώπων και αφ’ ετέρου ο αγών εναντίον των Ιησουϊτών. Επειδή όμως δυσκόλως συνεκέντρωνεν οπαδούς, παρουσίασε το Τάγμα του ως τον γνήσιον Ελευθεροτεκτονισμόν και προσεπάθησε να υπαγάγη υπό την επήρειάν του ολοκλήρους Στοάς. Κατά πόσον τα ελατήρια τα οποία τον υπεκίνησαν ήσαν ειλικρινή, είναι θέμα το οποίον και σήμερα συζητείται…».

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ:
«Allgemeines System für das Volk zur Grundlage aller Erkenntnisse für Menschen aus allen Nationen, Ständen und Religionen» («Γενικό Σύστημα για τον Λαό, προς κατανόηση της Γνώσης των Ανθρώπων όλων των Εθνών, Συνθηκών και Θρησκειών»), 1778

«Der Roman meines Lebens» («Η Ιστορία του βίου μου»), 1781

«Avertissement aux princes allemands, pour les mettre en garde contre l'esprit et le poignard des Jésuites» («Μια Προειδοποίηση στους Γερμανούς Πρίγκιπες να φυλάσσονται από το πνεύμα και το μαχαίρι των Ιησουϊτών »), ανώνυμα, 1781

«Über Jesuiten, Freimaurer und Rosenkreuzer», («Για στους Ιησουϊτες, τους Ελευθεροτέκτονες και τους Ροδόσταυρους»), με το ψευδώνυμο «Joseph Aloys Maier», 1781

«Sechs Predigten gegen Despotismus, Dummheit, Aberglauben, Ungerechtigkeit, Untreue und Müßiggang» («Έξι κηρύγματα ενάντια στον Δεσποτισμό, την Ηλιθιότητα, την Δεισιδαιμονία, την Αδικία, την Αναλήθεια και την Αδράνεια»), 1783

«Geschichte Peter Clausens» («Η Ιστορία του Peter Clausen»), 1783 - 1785

«Gesammelte poetische und prosaische kleinere Schriften» («Επιλεγμένα έμμετρα και πεζά δευτερεύοντα γραπτά»), 1784

«Bekenntnisse. Übersetzung des Rousseauschen Werks aus dem Französischen» (μετάφραση των «Εξομολογήσεων» του Ζαν Ζακ Ρουσσώ), 1786 - 1790

«Die Verirrungen des Philosophen oder Geschichte Ludwigs von Seelbergs», («Τα Λάθη του Φιλοσόφου, ή, η Ιστορία του Ludwig von Seelbergs»), 1787

«Philo's endliche Antwort auf verschiedene Anforderungen und Fragen, meine Verbindung mit dem Orden der Illuminaten betreffend» («Η Τελική Δήλωση του Φίλωνος αναφορικά με διάφορα Ζητήματα και Ερωτήσεις σχετικά με την Σύνδεσή μου με το Τάγμα των Ιλλουμινάτι»), 1788

«Über den Umgang mit Menschen» («Περί της Συναναστροφής με τους Ανθρώπους»), 1788

«Geschichte des armen Herrn von Mildenberg» («Η Ιστορία του φτωχού Herrn von Mildenberg»), 1789

«Benjamin Noldmanns Geschichte der Aufklärung in Abyssinien» («Η Ιστορία του Benjamin Noldmann για τον Διαφωτισμό στην Αβυσσηνία», διήγημα), 1790

«Über den Zustand des geselligen Lebens in den vereinigten Niederlanden», («Επάνω στις Συνθήκες της Κοινωνικής Ζωής στις Ηνωμένες Κάτω Χώρες»), 1790

«Das Zauberschloß oder Geschichte des Grafen Tunger» («Το μαγεμένο Κάστρο, ή η Ιστορία του Κόμη Tunger», διήγημα), 1791

«Politisches Glaubensbekenntnis von Joseph Wurmbrand» («Η πολιτικές πεποιθήσεις του Joseph Wurmbrand», δοκίμιο), 1792

«Die Reise nach Braunschweig» («Το Ταξίδι στο Μπράουνσβαϊγκ», διήγημα), 1792

«Erläuterungen über die Rechte des Menschen. Für die Deutschen» («Διευκρινίσεις για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Για τους Γερμανούς»), 1792

«Über Schriftsteller und Schriftstellerey» («Για τους Συγγραφείς και τα Γραπτά», δοκίμιο), 1793

«Geschichte des Amtsraths Guthmann» («Η Ιστορία του Amtsrath Guthmann»), 1794

«Reise nach Fritzlar im Sommer 1794» («Ταξίδι στο Φρίτσλαρ το Καλοκαίρι του 1794», σάτιρα), 1795

«Manifest einer nicht geheimen, sondern sehr öffentlichen Verbindung ächter Freunde der Wahrheit», εκδόθηκε ανώνυμα, 1795

«Über Eigennutz und Umgang» («Για το Συμφέρον και τον Χειρισμό»), 1796

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:
Ingo Hermann, «Knigge. Die Biografie», εκδόσεις «Propyläen Verlag», Berlin, 2007

Hagai Erlikh - Israel Gershoni, eds., «Τhe Nile: Histories, Cultures, Myths», εκδόσεις «Lynne Rienner Publishers», Boulder, Co, 1999

Jörg – Dieter Kogel, «Knigges Ungewohnliche Empfehlungen Zu Aufklarung Und Revolution», εκδόσεις «Oberbaumverlag», Berlin, 1979

Adam Weishaupt, «Apologie der Illuminaten», Leipzig, 1787
Πηγή:
http://knol.google.com

Κυριακή, 25 Απριλίου 2010

Ο τεκτονισμός στην ελληνική κοινωνία και γραμματεία του 18ου αιώνα



Διερευνάται για πρώτη φορά στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία η ιστορία του ελληνικού τεκτονισμού κατά την εποχή του Διαφωτισμού με βάση υλικό που συγκεντρώθηκε μετά από έρευνα σε Αρχεία και Βιβλιοθήκες στη Γερμανία, στην Αυστρία και στην Ελλάδα.

Καταδεικνύονται οι πολλαπλοί ρόλοι που διαδραμάτισε στον 18ο αιώνα και στις αρχές του 19ου ο τεκτονισμός για την ελληνική κοινωνία, τόσο στις παροικίες του ελληνισμού, όσο και στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Για τους Έλληνες της Διασποράς η μύηση στις στοές αποτέλεσε μέσο για να ενταχθούν στην εκάστοτε τοπική κοινωνία και να διεισδύσουν σε ήδη συγκροτημένα επικοινωνιακά δίκτυα, τα οποία αξιοποίησαν προς όφελος των δικών τους οικονομικών και λοιπών δικτύων.

Παράλληλα, ο τεκτονισμός λειτούργησε ως ένας από τους διαύλους μέσω των οποίων η ελληνική κοινωνία γνώρισε τις ιδέες του Διαφωτισμού και την ιδεολογία της ανερχόμενης ευρωπαϊκής αστικής τάξης. Η συμμετοχή των Ελλήνων στον τεκτονισμό, επηρεάζοντας τις αντιλήψεις της νεοελληνικής κοινωνίας για τη φιλανθρωπία, τη φιλία, τον πατριωτισμό και την ομόνοια, συνέβαλε στη διαμόρφωση της κοινωνικής και της εθνικής ταυτότητας της εκκολαπτόμενης ελληνικής αστικής τάξης.

Στο βιβλίο αυτό, η συστηματική επιστημονική μελέτη του τεκτονισμού συνιστά βασική προϋπόθεση για να κατανοήσουμε στις αποχρώσεις τους, τις κοινωνικές ανακατατάξεις και τις ιδεολογικές διαμάχες που βίωσε η ελληνική κοινωνία κατά την εποχή του Διαφωτισμού.


Eκδότης: Περίπλους
Συγγραφέας: Ίλια Χατζηπαναγιώτη - Sangmeister

Πέμπτη, 22 Απριλίου 2010

ΤΕΤΑΡΤΟΣ ΒΑΘΜΟΣ – ΜΥΣΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ



Το παρόν πόνημα με τίτλο 33, εξετάζει τους τριάντα τρεις μυητικούς βαθμούς του αρχαίου και αποδεδειγμένου σκωτικού Τύπου σε μυθιστορηματική μορφή χωρίς να λείπουν και τα δοκιμιογραφικά μέρη, όπου αυτό κρίθηκε απαραίτητο. Στόχος της συγγραφέως δεν ήταν ούτε το οικονομικό όφελος (αφού το έργο διατίθεται δωρεάν μέσω του ίντερνετ) ούτε η δόξα (υπογράφει με ψευδώνυμο), αλλά η φιλοσοφική ανάλυση των τριάντα τριών βαθμών με τρόπο απλό και περιεκτικό, ώστε να γίνουν προσιτοί όχι μόνο στους μυημένους, αλλά και στους αναγνώστες που ενδιαφέρονται να γνωρίσουν τη φιλοσοφία του τεκτονισμού. Η φιλοσοφία και η διεύρυνση της ανθρώπινης σκέψης μέσω αυτής είναι το ζητούμενο.



Η Βιολέτα έφθασε στο σπίτι της κοντά στις τρεις η ώρα ξημερώματα. Είχαν περιπέτειες στο δρόμο της επιστροφής. Η BMW της Φαίη χάλασε και μέχρι να έρθει η Express Service να την πάρει και να την οδηγήσει στο συνεργείο πέρασε αρκετή ώρα. Το συνεργείο δεν είχε κάποιο απαραίτητο ανταλλακτικό για την επισκευή και μέχρι να βρεθεί και να επισκευασθεί επιτέλους το πολυτελές αυτοκίνητο, οι δυο γυναίκες πέρασαν όλη την ημέρα στους δρόμους.

Η Βιολέτα, κατάκοπη, μπήκε στο ασανσέρ και πάτησε το 4. Το ασανσέρ ξεκίνησε και ξαφνικά σταμάτησε μεταξύ δευτέρου και τρίτου ορόφου. Τα πάντα σκοτείνιασαν. Προφανώς άλλη μια διακοπή ρεύματος. Οι Αθηναίοι κοιμόντουσαν με αναμμένα air condition. «Αυτό μας έλλειπε τώρα!» σκέφθηκε η Βιολέτα και άρχισε να πατάει ότι κουμπί έβρισκε το χέρι της μέσα στο σκοτάδι, χωρίς αποτέλεσμα. Σκέφθηκε ν’ αρχίσει να φωνάζει και να χτυπάει το κουβούκλιο, αλλά η ώρα ήταν περασμένη. «Θα έρθει το ρεύμα, που θα πάει!» σκέφθηκε.

Η ώρα περνούσε όμως και το ρεύμα δεν ερχόταν. Η Βιολέτα κάθισε κάτω και ακούμπησε στο sac voyage της. Ο περιορισμένος χώρος του ασανσέρ δεν της επέτρεπε να ξαπλώσει, αν και πολύ θα το ήθελε. Σιωπή. Απόλυτο σκοτάδι και απόλυτη σιωπή. Η Βιολέτα θυμήθηκε κάποιους μοναχούς από το Θιβέτ που έμπαιναν με τη θέλησή τους σε ατομικά μικρά κελιά στην πλαγιά ενός βουνού με χοντρούς πέτρινους τοίχους. Η είσοδος του κελιού χτιζόταν απ’ έξω. Κανένα φως, κανένας ήχος δε διαπερνούσε αυτό το πέτρινο κουτί, ούτε όταν μια φορά την ημέρα ο έγκλειστος μοναχός έπαιρνε το φαγητό του από μια μικρή σχισμή. Ο ερημίτης έμενε μέσα στο κελί τρία χρόνια, τρεις μήνες και τρεις μέρες. Διαλογιζόταν πάνω στη φύση της ζωής και του ανθρώπου. Μπορούσε να εγκαταλείψει το κελί μόνο μέσω του διαλογισμού. Τον τελευταίο μήνα πριν την έξοδο του μοναχού από το κελί, μια πολύ μικρή τρύπα ανοίγεται στην οροφή, που αφήνει να περάσει μια πολύ μικρή αχτίδα φωτός η οποία σταδιακά αυξάνεται. Σταδιακά συνηθίζει και ο μοναχός το φως, διαφορετικά θα τυφλωνόταν. Η Βιολέτα είχε διαβάσει αυτή την ιστορία στο βιβλίο των εκδόσεων «Αμένωφις Δ’» που είχε μεταφράσει πέρυσι. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, σύμφωνα με τους ανατολικούς μύθους , όλα τα ανθρώπινα όντα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το τρίτο τους μάτι στο μέσον του μετώπου, για να βλέπουν τους ανθρώπους όπως πραγματικά είναι με τα χρώματα της αύρας να τους περιβάλλουν. Το τρίτο μάτι όλων των ανθρώπων κλείσθηκε σαν τιμωρία, όταν η ανθρωπότητα πήρε την απόφαση να σκοτώσει τους θεούς ξεχνώντας ότι εκείνο που δεν μπορούσε να δει ο άνθρωπος, οι θεοί το έβλεπαν καλύτερα. Εδώ και χιλιετίες, λίγοι άνθρωποι γεννιούνται με την ικανότητα να βλέπουν διορατικά. Το άνοιγμα του τρίτου ματιού έχει καταστεί πλέον μια πολύ επώδυνη διαδικασία. Ο άνθρωπος δεν εμπιστεύεται τη διαίσθησή του, ζητάει πάντα απτές αποδείξεις, ακόμα και για πράγματα που δεν είναι δυνατόν μα ειδωθούν με τις - περιορισμένου βεληνεκούς- πέντε αισθήσεις. Ο άνθρωπος των θορύβων των μεγαλουπόλεων δεν έχει μάθει ν’ ακούει τη σιωπή.

Η ύλη είναι ενέργεια συμπυκνωμένη. Η σκέψη αποτελείται από κύματα ενέργειας και όταν κατευθύνεται σωστά μπορεί να μετακινήσει αντικείμενα. Όταν πάρει τη μορφή της τηλεπάθειας μπορεί να πείσει έναν άνθρωπο που βρίσκεται μακριά να κάνει μια ορισμένη πράξη. Οι σκέψεις αυτές , θαμμένες βαθειά στο υποσυνείδητο, που ήρθαν απρόσκλητες στο νου της Βιολέτας ίσως να ηχούν παράλογα, αλλά εξ ίσου παράλογα ηχούσε και η προοπτική μετάδοσης γραπτών μηνυμάτων μέσω ηλεκτρισμού πριν από το 1837, όταν ο Σάμιουελ Μορς κατάφερε να στείλει το πρώτο τηλεγράφημα.

«Αν μιλήσεις είναι ασήμι, αν δε μιλήσεις είναι χρυσάφι» λέει ένα σοφό ελληνικό γνωμικό. Πόσες φορές τα λόγια πληγώνουν, προκαλούν ταραχές, διάθεση για εκδίκηση, καταστροφή, πόλεμο. Η σιωπή όμως δεν είναι χρυσός όταν πρόκειται να συγκαλύψουμε μια παράνομη πράξη, μια αδικία, ένα έγκλημα. Ο άνθρωπος υπόκειται στον έλεγχο και την προτροπή της συνείδησης, τον αμετάβλητο και αιώνιο αυτό έλεγχο που απαιτεί την αποτροπή της αδικίας και την πραγματοποίηση του καθήκοντος. Η πολύτιμη ελευθερία του ατόμου περιορίζεται από τους νόμους του καθήκοντος. Ο άνθρωπος γνωρίζει καλά ότι η επιμελής εργασία, η σωστή συμπεριφορά και η αυτοθυσία δεν αναγνωρίζονται ούτε ανταμείβονται πάντοτε από τους συνανθρώπους του. Μόνο η προοπτική της ανταμοιβής της συνείδησής του, αρκεί για να εκπληρώσει κανείς το καθήκον του. Όταν κάποιος προσδοκά ανταπόδοση για τις καλές του πράξεις στη γη ή στον ουρανό, τότε οι καλές πράξεις αυτοαναιρούνται. Είναι σα να μην έγιναν ποτέ!

«Πως γίνεται ο άνθρωπος να μπορεί να επικοινωνεί με τον εαυτό του σκεπτόμενος μέσα στη σιωπή, ενώ θα πρέπει να επικοινωνεί με τους άλλους μέσα από τις λέξεις μιας γλώσσας;» σκέφθηκε η Βιολέτα. ΄Ηξερε από το μάθημα της γλωσσολογίας που παρακολουθούσε στο πανεπιστήμιο ότι η κάθε γλώσσα αποτελεί τελικά μια συμβατική γνώση, αφού μόνο οι κάτοχοι αυτής της γλώσσας μπορούν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους . Και πάλι όχι χωρίς παρανοήσεις αφού ο καθένας, πολλές φορές, δίνει το δικό του νόημα στην κάθε λέξη. Ο ισραηλινός συγγραφέας ΄Αμος Οζ και ο Ιάπωνας συνάδελφός του Κενζαμπούρο Οέ είπαν ότι, στο μέλλον, οι άνθρωποι θα μπορούν να επικοινωνούν με τη σκέψη μέσα στην απόλυτη σιωπή. Μια επικοινωνία χωρίς λέξεις, χωρίς παρανοήσεις, αφού η σιωπή είναι αφαίρεση. Αφαίρεση κάθε περιττού θορύβου, πάθους, προσκόλλησης, συναισθήματος.

Σύμφωνα με την άποψη του Ζεν, ο πρώτος Βούδας δεν είπε ποτέ ούτε μια λέξη. Μετέδωσε τη φώτιση στο μαθητή του Μαχακασιάπα με τη σκέψη, κρατώντας ένα λωτό. Το πραγματικό μήνυμα του Βούδα παρέμεινε ανείπωτο και ήταν τόσο δυνατό, ώστε όταν οι φτωχές και ανεπαρκείς λέξεις προσπάθησαν να το εκφράσουν, το έκαναν να μοιάζει ασήμαντο μέσα στις συμβάσεις της ανθρώπινης ενσάρκωσης. «Όσοι γνωρίζουν δε μιλούν. ΄Οσοι μιλούν δε γνωρίζουν» έγραψε ο Λάο Τσε στο Τάο Τε Κινγκ πριν από δυόμιση χιλιάδες χρόνια.

Η Βιολέτα ξύπνησε από το απότομο ξεκίνημα του ασανσέρ. Η ώρα ήταν έξη το πρωί και ο πρώτος ένοικος ξεκινούσε για τη δουλειά του. Το ρεύμα είχε επανέλθει και η Βιολέτα έφθασε επιτέλους στον τέταρτο όροφο, αφού πέρασε τρεις ώρες κλεισμένη στους τέσσερις τοίχους του ασανσέρ, αντί για τρία χρόνια, τρεις μήνες και τρεις μέρες όπως κάποιοι μοναχοί στο Θιβέτ. Οι γρήγοροι ρυθμοί του Δυτικού τρόπου ζωής απαιτούν ταχύρυθμη εκπαίδευση. Η Βιολέτα πρόσεξε ένα πεσμένο κλειδί στο πάτωμα του ορόφου της. ΄Εσκυψε, το πήρε και το έβαλε στην τσάντα της. Θα έπεσε από κανένα συγκάτοικο του ιδίου ορόφου. Θα τοιχοκολλούσε μια ανακοίνωση αργότερα κι όποιος το έχασε θα ερχόταν να το ζητήσει. Αργότερα. Τώρα ήταν τόσο κουρασμένη από τα γεγονότα των τελευταίων ημερών, που το μόνο που ήθελε ήταν να πέσει στο κρεβάτι και να ξεραθεί.
Πηγή:
http://www.booksinfo.g

Κυριακή, 18 Απριλίου 2010

Τεκτονισμός και Πατρίς του Ν.Δέπου 1917



Όποιος φίλος ενδιαφέρεται μπορεί να ενημερώσει στο Gabmihgr@yahoo.gr και θα του αποσταλεί σε ηλεκτρονική μορφή (pdf).

Σάββατο, 17 Απριλίου 2010

Η ιστορία της Μασονίας



ΓΙΑ ΤΟΥΣ Μασόνους ή Ελευθεροτέκτονες ή Τέκτονες, την αρχαιότερη μυστική κοινωνία που ξεκινά από τον Μεσαίωνα και φτάνει μέχρι τις μέρες μας, έχουν ειπωθεί πολλά. Από το ότι αποτελούν διαδόχους των Ναϊτών, μέχρι ότι δεν είναι παρά μία διεθνής συνωμοσία με σκοπό την κατάκτηση της υφηλίου.

Από τους κόλπους της έχουν περάσει μερικές από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της ιστορίας. Ο Νεύτων, ο Μπιλ Γκέιτς, είκοσι πέντε Αμερικανοί πρόεδροι, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο Μότσαρτ και πλήθος άλλοι πολιτικοί, επιστήμονες και πνευματικοί άνθρωποι.

Για μια οργάνωση που έχει μείνει μυστική επί αιώνες τα ερωτήματα είναι εύλογα: Τί είναι Μασονία; Τι σημαίνουν τα μασονικά σύμβολα; Ποιοι την πολεμούν; Ποιες συνωμοσίες της καταλογίζουν; Ποιοί ξένοι επιφανείς έχουν υπάρξει μέλη της;

Τις μέρες αυτές κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις «Περίπλους» το βιβλίο του H. Paul Jeffers «Μασόνοι» σε μετάφραση του Γιάννη Κωτούλα. Πρόκειται για μία αποκλειστικά ιστορική μελέτη η οποία κρατά ίσες αποστάσεις από όλες τις απόψεις. Στις σελίδες του παρουσιάζεται η ιστορία της Μασονίας στην Ελλάδα.
Πηγή:Εφημερίδα Ναυτεμπορική

Τετάρτη, 14 Απριλίου 2010

Ali Bongo: Ο Τέκτονας Πρόεδρος



Σίγουρα λίγοι από εμάς γνωρίζουμε ότι ο Ali Bongo είναι ο Πρόεδρος της Γκαμπόν. Ακόμη λιγότεροι γνωρίζουν ότι ηγείται του Ελευθεροτεκτονισμού στην πατρίδα του. Πριν από λίγο καιρό κατέλαβε την θέση του Προέδρου της Γκαμπόν και εν συνεχεία την θέση του Μεγάλου Διδασκάλου.
Σύμφωνα με τη γαλλική εφημερίδα Le Nouvel Observateur ο Francois Stifani Μέγας Διδάσκαλος της Εθνικής Μεγάλης Στοάς της Γαλλίας βρέθηκε στο Λιμπρεβίλ της Γκαμπόν προκειμένου να εγκαταστήσει το νέο Μέγα Διδάσκαλο. Ο Ali Bongo δήλωσε ότι πρόκειται και μέσω του Τεκτονισμού να προβάλει τη χώρα του στο εξωτερικό.
Να σημειωθεί ότι ο Ελευθεροτεκτονισμός είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στην Αφρική. Τέκτονες είναι ο Πρόεδρος του Κονγκό Denis Sassou Nguesso, ο Πρόεδρος του Νίγηρα Mamandou Tanja κα.

Σάββατο, 10 Απριλίου 2010

Η αποστολή και το μέλλον του τεκτονισμού

Παραθέτουμε το κείμενο του κου Παλαιτσάκη Ιωάννη όπως εκδόθηκε στον Στύλο της Ορθοδοξίας (Μάρτιο 2010).
Οι κατακριτές και πολέμιοι του Τεκτονισμού δεν θέλουν με τίποτα να παραδεχθούν τη μια και μόνον αλήθεια: Ότι ο Τεκτονισμός αποτελεί ένα ηθικοπλαστικό σύστημα όπου προσπαθεί να βοηθήσει τον άνθρωπο, ανεξάρτητα με την θρησκεία τη οποία ασπάζεται, να βελτιώσει τον εαυτό του



ΕΙΝΑΙ ΑΓΝΩΣΤΑ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΙΔΙΟΥΣ ΤΟΥΣ ΤΕΚΤΟΝΕΣ!

Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έλεγε: «εκ του στόματός σου κρίνω σε πονηρέ δούλε» (ΛΟΥΚ 19:22). Δηλαδή «από τα δικά σου λόγια θα σε κρίνω άνθρωπε πονηρέ». Ακολουθώντας αυτή την διδαχή μπορούμε να έχουμε μία αποκαλυπτική εικόνα τόσο για την αποστολή, όσο και για το μέλλον του Τεκτονισμού, μέσα από διάφορα αντιπροσωπευτικά κείμενα, που δεν προέρχονται από τον «εχθρικό», προς τον Τεκτονισμό, χώρο της Χριστιανικής Εκκλησίας, Θεολογίας και Διδασκαλίας, αλλά από τον ίδιο (αντιχριστιανικό) χώρο μέσα στον οποίο ανήκει (ως «μέρος του όλου») και ο Τεκτονισμός. Με άλλα λόγια μπορούμε να αποκρυπτογραφήσουμε και να καταλάβουμε όχι μόνο τι ακριβώς κάνει ο Τεκτονισμός και για ποιό σκοπό, αλλά επί πλέον και ποιά θα είναι η τύχη του, (όταν, αυτό που επιδιώκει, θα έχει επιτευχθεί), διαβάζοντας κείμενα γραμμένα, όχι από «φανατικούς», η «ανόητους», η «θρησκόληπτους» Χριστιανούς, αλλά, από τους ίδιους τους Τέκτονες καθώς και από φίλους, συμμάχους και συνεργάτες του Τεκτονισμού, που κάνουν, και αυτοί (ως «μέρη του όλου») ο,τι κι ο Τεκτονισμός, για τον ίδιο ακριβώς σκοπό!
(α) Τι γράφουν οι ίδιοι οι Τέκτονες:
Στο Τυπικό μύησης ενός Τέκτονα στον 28ο βαθμό του «Ιππότου του Ηλίου» αναφέρονται τα εξής (Οι επισημάνσεις με μαύρα γράμματα ανήκουν στον γράφοντα): «...Προς στιγμήν ηδύνατο τις να πιστεύση ότι τα Μυστήρια του Μίθρα θα έδιδον εις την Δύσιν την θρησκείαν, την οποία ανέμενεν. Αλλ' ετέθησαν κατά μέρος και ενικήθησαν υπό του Χριστιανισμού. Αι διδασκαλίαι όμως αυτών επέζησαν εις τίνας αιρέσεις, αναμεμιγμένοι με ιδέας των μανιχαίων, των γνωστικών και των καββαλιστών. Δια του αγωγού δε τούτου εισήχθησαν και εις τον Τεκτονισμόν. Οι δε ιππόται του Ηλίου είναι οι φύλακες παντός ο,τι αληθές και ορθόν αι παραδόσεις αυταί εμπεριέχουν»!!!
Στο «Βιβλίο του Μαθητού», ο Τέκτονας συγγραφέας του, Τιμ. Βρατσάνος γράφει: «Είναι, λοιπόν, ο Τεκτονισμός η συνέχεια των αρχαιοτάτων μυστηρίων της Ασίας, της Αιγύπτου και της Ελλάδος, και έχει τους ίδιους με εκείνα σκοπούς και προορισμό»!!!
Στο βιβλίο του «Η Μυστική Ιστορία του Τεκτονισμού» ο διαβόητος απολογητής και ανώτατος αξιωματούχος (33ου βαθμού) του Τεκτονισμού Carol Leadbeater, γράφει: «Ο Τεκτονισμός εμφανίζεται πολύ σπουδαιότερος και ιερότερος από όσο θεωρούν οι οπαδοί του. Σύμφωνα με την παράδοση, κατάγεται απ' ευθείας από τα Αιγυπτιακά μυστήρια, που υπήρξαν η ψυχή της λαμπρής εκείνης θρησκείας, και γεννήτορες και πρότυπα, των μυστικών σχολών σε άλλες γειτονικές χώρες. Σκοπός του Τεκτονισμού, μεταξύ άλλων, είναι να χρησιμεύσει ως προθάλαμος για την είσοδο στα αληθινά Μυστήρια της Μεγάλης Λευκής Στοάς» (Σελ. 10) διότι, καθώς εξηγεί ο συγγραφέας παρακάτω, στο τελευταίο Κεφάλαιο του βιβλίου, με τον τίτλο «Το Μέλλον του Τεκτονισμού» (σελ. 208-210), «ο Τεκτονισμός ασφαλώς είναι προορισμένος να διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο στον μελλοντικό πολιτισμό. Τα αρχαία ιερά δόγματα δεν διαφυλάχθηκαν ματαίως μυστικά ούτε και οι προαιώνιες πνευματικές δυνάμεις των Μυστηρίων διαβιβάσθηκαν χωρίς αιτία δια μέσου των αιώνων και έφθασαν μέχρις εμάς. Διότι σήμερα βρισκόμαστε στην οδό μίας νέας εποχής, την έναρξη της οποίας θα σημάνει η νέα έλευση του Παγκόσμιου Εκπαιδευτού, του Κυρίου της Αγάπης... Η έλευση του Παγκόσμιου Εκπαιδευτού στο παρελθόν σημείωσε πάντοτε την αναγέννηση η ανανέωση των Μυστηρίων. Ο Θωθ στην Αίγυπτο, ο Ζωροάστρης στην Περσία, ο Ορφεύς στην Ελλάδα, ήσαν ο ίδιος Απόστολος της Λευκής Στοάς παρουσιαζόμενος με διαφορετικά ονόματα και μορφές. Και άφηνε πάντοτε πίσω του ένα λαμπρό μυσταγωγικό σύστημα, προορισμένο να οδηγεί στους πόδες Του τους ανθρώπους μετά την αναχώρησή Του. Ο Μέγας Αυτός Εκπαιδευτής της Ανθρωπότητας έγινε πλέον αόρατος για του ανθρώπινους οφθαλμούς, αφ' ότου απήλθε ως Γκαουτάμα, ο Κύριος ημών Βούδδας. (Σ.Σ.: διάβαζε, με προσοχή, αγαπητέ αναγνώστη, για να καταλάβεις ΤΙ πιστεύουν οι Μασώνοι!). Αλλά το σκήπτρο του Κυρίου της Αγάπης ετέθη από τον Πνευματικό ΒΑΣΙΛΕΑ στα χέρια του Διαδόχου Του, εκείνου, τον οποίο σήμερα ευλαβούμεθα ως τον Κύριον ημών Χριστόν, του οποίου αναμένουμε την έλευση με καρδιά γεμάτη από διάπυρη αγάπη. Και Αυτός, επίσης, ασφαλώς θα λάβει τα ιερά σκεύη των Μυστηρίων και θα... τα διαμορφώσει σύμφωνα με τις ανάγκες του λαού του και της εποχής που θα εμφανισθεί» Με άλλα λόγια πιο απλά: «φρέσκα μπιφτέκια θρεπτικά, από κατεψυγμένο κιμά αρχαίου κατιμά»! Αυτό θα είναι το έργο του νέου Παγκόσμιου Εκπαιδευτή, που θα πάρει την σκυτάλη απ' τον,.. Κύριο Βούδδα! Ο αναγνώστης ας προσέξει το παραπάνω κείμενο του Leadbeater, για να καταλάβει με ποιά παραπλανητική ορολογία ΕΞΑΠΑΤΟΥΝΤΑΙ μέσα στις Στοές οι αφελείς Χριστιανοί και με πόση υποκρισία οι καλά μυημένοι στους ανώτατους βαθμούς Μασώνοι ΥΠΟΝΟΜΕΥΟΥΝ την Χριστιανική Πίστη και Εκκλησία του Χριστού. Διότι οι Μασώνοι ΔΕΝ αναμένουν την Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου ημών ΙΗΣΟΥ Χριστού, αλλά την έλευση κάποιου ανθρώπου [αυτού του «άλλου», για τον οποίο μας έχει προειδοποιήσει ο Ιησούς Χριστός (ΙΩΑΝ. 5:42-43)], που θα εμφανισθεί ως ο νέος Παγκόσμιος Εκπαιδευτής, ως ένας, ακόμη, Χριστός, δηλαδή, απεσταλμένος απ' τον Θεό Σωτήρας, όπως ο Θωθ, ο Ζωροάστρης, ο Ορφέας, ο Βούδδας, για να... αναζωπυρώσει τα αρχαία μυστήρια και με την... φλόγα τους να φωτίσει την ανθρωπότητα!
(β) Ας δούμε, όμως, τι γράφουν για τον Τεκτονισμό και οι φίλοι, οι συνεργάτες κι οι συμμαχητές (κατά του Χριστιανισμού) των Τεκτόνων. Αξίζει!...
Στο βιβλίο της «Η Επανεμφάνισις του Χριστού» (Σ.Σ.: όλοι οι υπηρέτες του «μυστηρίου της ανομίας» ποτέ δεν αναφέρουν τον Ιησού Χριστό, ως ΕΝΑ πρόσωπο, αλλά, μιλώντας για τον «Χριστό» που θα έλθει εννοούν οποιονδήποτε άλλο πλην του Ιησού!), η καθ' όλα άξια μαθήτρια και διάδοχός της Η. Ρ. Blavatsky και πρωτεργάτρια στην διάδοση της «Θεοσοφίας» και στην διατύπωση και θεμελίωση των δογμάτων της «Νέας Εποχής», Alice Baily (1880-1949), αναλύοντας στο Κεφάλαιο Ε', αφ' ενός μεν τις «νέες αποκαλύψεις» που θα κάνει και θα διδάξει ο «Χριστός» όταν θα επανεμφανισθεί ως ο Αβατάρ (ο Θεϊκός απεσταλμένος) της «Νέας Υδροχοϊκής Εποχής», αφ’ ετέρου δε τα όσα θα συμβούν κατ' εκείνη την εποχή (αυτή, που η Καινή Διαθήκη προαναγγέλλει ως «έσχατους καιρούς» και ημέρες της «θλίψης της μεγάλης»), γράφει στις σελίδες 129-130 τα εξής (οι λέξεις με τα μαύρα γράμματα είναι επισημάνσεις του γράφοντος): «Οι Διδάσκαλοι θα περιπατήσουν φανερά μεταξύ των ανθρώπων ο Χριστός θα εμφανισθή και πάλιν εν φυσική Παρουσία. Κάτι άλλο ακόμη, το οποίον επίσης θα συμβή θα είναι το ότι τα αρχαία Μυστήρια θ' αποκατασταθούν, οι αρχαίοι Κανόνες και πάλιν θα αναγνωρισθούν - οι κανόνες εκείνοι, τους οποίους τόσον πιστώς διεφύλαξεν ο Τεκτονισμός και οι οποίοι ευρίσκοντο ταριχευμένοι ασφαλώς μέχρι τούδε εις τα Τεκτονικά Τυπικά, εν αναμονή της ημέρας της αποκαταστάσεως των και της αναστάσεως. Τα αρχαία αυτά Μυστήρια είχον αρχικώς δοθή εις την ανθρωπότητα παρά της ιεραρχίας (Σ.Σ.: τώρα, ποιό είναι το ακριβές νόημα αυτής της προηγούμενης φράσης και ιδίως ποιά είναι η «Ιεραρχία», που «αρχικώς» είχε δώσει «τα αρχαία μυστήρια» στην ανθρωπότητα, μπορούν εύκολα, πλέον, οι αναγνώστες ν' αποκρυπτογραφήσουν) και περιέχουν ολόκληρον τον μίτον, που εξηγεί την διαδικασίαν της εξελίξεως, κρυμμένον μέσα εις αριθμούς, εις τυπικά, εις λέξεις και εις σύμβολα... διότι ο Τεκτονισμός διετήρησε (δια μέσου των αιώνων) τον μίτον της απόμακρου αναμενόμενης αυτής αποκαταστάσεως, εις το βάθρον επί του οποίου θα στηριχθή η απαιτουμένη διδασκαλία και, ούτω πως, θα γίνη δυνατόν να θεμελιωθή το οικοδόμημα, το οποίον (όταν θ’ απαλλαγή από τας Ιουδαϊκάς λέξεις και την ορολογία, που αν και ήτο κατάλληλος προ τριών χιλιάδων ετών, έχει τώρα προ πολλού απαρχαιωθή), θα μπόρεση να εξήγηση την ιστορίαν της προόδου της ανθρωπότητος επί της Ατραπού της Επιστροφής. Αυτά είναι τα Μυστήρια εκείνα, τα οποία θ’ αποκαταστήση ο Χριστός, όταν και πάλιν θα εμφανισθή και τοιουτοτρόπως θ' αναζωογονήση, υπό νέαν μορφήν, τας Εκκλησίας και θ' αποκαταστήση το κρυμμένον Μυστήριον, το οποίον από πολλού έχουν απωλέσει, εξ αιτίας του υλισμού των, (Σ.Σ.: Αυτό, που εννοεί η τελευταία φράση, είναι η δεν είναι, με λόγια απλά και πιο κατανοητά, «ένα φρέσκο μπιφτέκι από κατεψυγμένο προχριστιανικό κιμά»;). Και ο Τεκτονισμός επίσης απώλεσε την πνευματική ζωτικότητα την οποίαν κάποτε κατείχε, πλην, εις τους τύπους και τα τυπικά του, διετηρήθη η αλήθεια και μπορεί να ανακτηθή. Αυτό θα το κάμη ο Χριστός. Θ’ αναβίωση επίσης, αυτά τα Μυστήρια κατ' άλλους τρόπους- [Σ.Σ.: Κι επειδή ακριβώς αυτός «ο Χριστός» θ' αναβιώσει όλα εκείνα τα Μυστήρια... που κατήργησε ο δικός μας Ιησούς Χριστός (ΙΩΑΝ. Α 3:8), ο καθένας Χριστιανός μπορεί να καταλάβει - ακόμα και μέσα απ’ αυτά τα κείμενα του Αποκρυφισμού - ότι ο «Χριστός» της Alice Bailey, αυτός της «Νέας Εποχής», είναι, ακριβώς, εκείνος που εννοούσε ο Ιησούς Χριστός, όταν έλεγε «εγώ ελήληθα εν τω ονόματι του πατρός μου, και ου λαμβάνετέ με’ εάν άλλος έλθη εν τω ονόματι τω ιδίω, εκείνον λήψεσθε» (ΙΩΑΝ. 5:42-43)]. Και τελειώνουμε το απόσπασμα αυτό απ' το βιβλίο της Alice Bailey, με μία ακόμη φράση, που ακολουθεί, στο κείμενο, που διακόψαμε: «δεν θα καταφεύγουν όλοι εις την Εκκλησίαν η εις τον Τεκτονισμόν δια την αναζωογόνησιν της πνευματικής των ζωής» διότι, συνεχίζει η συγγραφεύς στη σελίδα 132: «Αι θρησκείαι τον κόσμου (συμπεριλαμβανομένης και της Χριστιανικής) και ο Τεκτονισμός ευρίσκονται σήμερον υπόδικοι εις την κρίσιν της ανθρωπινής διανοίας- ο κόσμος έχει καταλήξει ομοφώνως εις το συμπέρασμα, ότι και αι Εκκλησίαι όσον και ο Τεκτονισμός, απέτυχον εις το έργον το οποίον τους ανετέθη από τον Θεόν».
Βλέπουμε, λοιπόν, μέσα από ένα κείμενο του ίδιου χώρου (της ανομίας), στον οποίον ανήκει και κινείται και ο Τεκτονισμός (ως «μέρος του όλου», ως ένα απ' τα γρανάζια του «μυστηρίου της ανομίας»), ότι όταν οι... ευγενείς σκοποί του θα ευοδωθούν και «θ' αποκαλυφθεί» ο «Χριστός» της Alice Bailey και της «Νέας Υδροχοϊκής Εποχής», ως ο επίγειος Αβατάρ - εκπρόσωπος του «Μεγάλου Αρχιτέκτονα του Σύμπαντος» (Μ.Α.Τ.Σ.) - αυτός δηλαδή, τον οποίον η Καινή Διαθήκη κι η Χριστιανική Διδασκαλία προαναγγέλλουν ως «Αντίχριστο», «άνομο», «άνθρωπο της αμαρτίας», «υιό της απώλειας» και «βδέλυγμα της ερημώσεως» - ο Τεκτονισμός, αφού θα έχει παίξει τον ρόλο του Ιούδα εναντίον του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού, μοιραία κι αναπόφευκτα, θα έχει και την τύχη του Ιούδα, αφού τον περιμένει το ανάλογο «ουαί» του Θεανθρώπου! (ΜΑΤΘ. 26:24, ΜΑΡΚ 14:21-22, ΛΟΥΚ 22:22). Διότι - αφού θα έχει προσφέρει όλους τους πολύτιμους «φιλοσοφικούς» χυμούς του στους δρομείς της αποστασίας - θα πεταχθεί σαν στυμμένη λεμονόκουπα και σαν άχρηστη πια σκυτάλη! Κι αυτό επιβεβαιώνεται κι απ' ένα άλλο αποκαλυπτικό κείμενο, που είναι γραμμένο, κι αυτό, από άλλους συμμαχητές της εγκόσμιας ανομίας και μάλιστα απ' εκείνους, που μέχρι σήμερα (και μέχρι να εμφανισθεί ο δικός τους Μεσσίας - Βασιλέας τους), κινούν και κατευθύνουν τα νήματα του Τεκτονισμού εναντίον του Χριστιανισμού, για δικό τους - καθώς νομίζουν - μακροπρόθεσμο όφελος!
Διαβάζουμε στο Σιωνιστικό Μανιφέστο «Τα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών» (Πρωτόκολλο 15ο ), ότι όταν ο εκλεκτός αναμενόμενος, «Βασιλεύς του Ισραήλ», εμφανισθεί και αναλάβει τα ηνία της Παγκόσμιας Κυβέρνησης, ως «Ο Πατριάρχης του Κόσμου», τότε, μεταξύ των πολλών άλλων, που θα γίνουν, «Πάσα νέα δημιουργία οιασδήποτε μυστικής οργανώσεως θα τιμωρήται επίσης δια θανάτου. Όσαι υφίστανται εις τας ημέρας μας και μας είναι γνωστοί και μας έχουν εξυπηρετήσει και μας εξυπηρετούν εισέτι θα καταργηθώσι και θ' αποσταλώσιν εις τας απομεμακρυσμένας της Ευρώπης ηπείρους. Κατά τον αυτόν τρόπον θα μεταχειρισθώμεν και τους Χριστιανούς μασώνους, τους γνωρίζοντας περισσότερα του δέοντος. Εκείνοι των οποίων θα φεισθώμεν δι’ ένα οιονδήποτε λόγον θα διατελώσιν υπό τον διηνεκή τρόμον της εξουσίας. Θα ψηφίσωμεν νόμον δυνάμει του οποίου όλα τα αρχαία μέλη των μυστικών οργανώσεων θα οφείλωσι να εγκαταλείψωσι την Ευρώπην κέντρον της Κυβερνήσεώς μας».
Εκείνοι από τους αναγνώστες, που έχουν αμφιβολίες, για την γνησιότητα κι αυθεντικότητα των «Πρωτοκόλλων», ως κειμένων προερχομένων από το Α' Σιωνιστικό Συνέδριο στη Βασιλεία της Ελβετίας το 1897, υπό την Προεδρία του Theodor Herzl, παραπέμπονται στην παγκοσμίως γνωστή δήλωση του Εβραίου Δικηγόρου Henry Clein γραμμένη και δημοσιευμένη, από τον ίδιο, στο «Women’ s Voice» του Σικάγου το 1945, ότι «Τα Πρωτόκολλα είναι και αληθινά και αυθεντικά και οι κεφαλές του παγκόσμιου Σιωνισμού συνθέτουν το Μεγάλο Σαχεντρίν (= «Συνέδριο») το οποίο επιθυμεί τον παγκόσμιο έλεγχο. Οι Εβραίοι με απέπεμψαν απ' τη φυλή μας, διότι αποκήρυξα τα αποτρόπαια σχέδια τους». Η δήλωση αυτή έχει δημοσιευθεί επίσης και στο βιβλίο των Αμερικανών συγγραφέων J. Cr. Scott, Rob. K. Spenser και Ger. B. Winrod «Η Κρυμμένη Κυβέρνηση» (Εκδ. «Στερέωμα» Μετάφρ. Χαρ. Μπίμπη, σελ. 137). Εάν κάποιοι, και αυτή τη δήλωση, την θεωρούν πλαστή, όπως θεωρούν και τα «Πρωτόκολλα», δεν πειράζει! Μήπως και τα Τέσσερα Ευαγγέλια... πλαστά δεν είναι; Μήπως κι η Β' προς Θεσσαλονικείς Επιστολή του Παύλου, πλαστή δεν είναι κι αυτή; Μήπως κι η Αποκάλυψη δεν είναι κι αυτή... πλαστή; Από «πολύ ψηλά» φαίνεται και τούτο πολύ καθαρά: Όποιο κείμενο αποκαλύπτει και φωτίζει στους ανθρώπους, τον τρόπο δράσης και το σχέδιο του «μυστηρίου της ανομίας», ΠΡΕΠΕΙ να είναι πλαστό!
Τώρα, όσοι από τους αναγνώστες (Τέκτονες η μη) θεωρήσουν, ενδεχομένως, ότι τα παραπάνω κείμενα της Alice Baily και των «Πρωτοκόλλων», για την τύχη του Τεκτονισμού, στερούνται σοβαρότητας, ας κάνουν τον κόπο να πληροφορηθούν (έστω και ρωτώντας μόνο, Τέκτονες και μόνο, όχι άλλους) για το ποιά ήταν η τύχη του Τεκτονισμού και των Στοών και σε ποιά στρατόπεδα συγκεντρώσεων της Ευρώπης βρέθηκαν όλοι οι Μασώνοι της Γερμανίας και της Αυστρίας (όχι μόνο οι Εβραίοι), μόλις η εξουσία του Γερμανικού Κράτους υφαρπάσθηκε από το Γ Ράϊχ των Αδόλφου Χίτλερ, Χάϊνριχ Χίμμλερ και των Ες - Ες, γνήσιων, όλων, πνευματικών τέκνων («μυημένων») κι ορκισμένων εφαρμοστών των Αποκρυφιστικών, περί «Αρείας Φυλής» και «Νέας Τάξης Πραγμάτων», διδασκαλιών του «Μυστικού δόγματος» («The Secret Doctrine») της Η. Ρ• Blavatsky, διάδοχος της οποίας ήταν η Alice Baily!

Το ανωτέρω κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο το Μυστήριον της ανομίας (Ιω. Παλαιτσάκη) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΑΓΑΘΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ


Πηγή: ΣΤΥΛΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2010